مجنون حتى ادوارى در غير حال افاقهء معلومه و سكران و مغمى عليه ، صحيح نيست . و ذبح مثل رمى و صيد مكرَه كه قاصد است ، اظهر صحّت آن است ، اگر چه مكرِه ( به كسر ) آثم است و بگوئيم ضامن است . و با احراز اسلام ، عدم علم به ترك تسميهء ذابح مسلم كافى است در حكم به صحّت ذباحه ، و ضرر ندارد علم به عدم اعتقاد به وجوب تسميه در فِرَق مسلمين بنا بر اظهر . 2 - آلت ذَبح و نحر اعتبار حديد بودن آلت ذبح در حال اختيار تذكيه در مذبوح و منحور حاصل نمىشود در حال اختيار مگر با آهن ، نه با غير آن اگر چه از معادن باشد ، مثل مس و طلا و نقره و برنج ؛ و اگر آلت ذبح در حدّت و استحكام و تيزى و اطَّراد تا آخر ذبح ، مانند آهن باشد به نحو يقين ، بعيد نيست به الغاء خصوصيّت ، ملحق به آهن باشد . فرض نبود حديد با خوف فوت ذبيحه و اگر حديد پيدا نشد يا آن كه استعمالش ميسور نشد و خائف شد از فوت ذبيحه با احتياج به آن و اضطرار عرفى به ذبح آن ، جائز است قطع اعضاء مخصوصه با مثل سنگ و چوب و نى و شيشه و استخوان در صورتى كه در طرف آنها تيزى و بُرَندگى باشد . و جائز نيست با دندان و ناخن قطع كردن ، مگر در حال ضرورت و نبودن سائر آلاتى كه تذكيه با آنها مىشود در تقدير نبودن آهن ، چه متّصل باشند به بدن يا منفصل ، اگر چه احوط ترك است .