و اگر به عذرى مثل جنون و اغماء و حيض كه مستوعبِ وقت باشد ، ترك فريضه نمود [ و ] بعد از نيّت و بعد از وقت ، عدول كرد ، بر مىگردد به تقصير . و اگر قصد اقامت كرد و قبل از نماز فريضهء تمام ، عدول كرد ، پس تقصير مىكند ، چه مسافت بعديّه باشد و قصد آن نمايد ، يا نه ؛ بلكه تقصير ، به سبب سابق و قاطعيّت نيّت اقامت مشروط به نماز چهار ركعتى است . و اگر عدول بعد از نماز چهار ركعتى است ، احتياج دارد تقصير بعد از آن ، به مسافت شرعيّه مقصوده . و اگر در اثناى نماز ، نيّت اقامت كرد و تمام كرد آن را تماماً و بعد از آن عدول كرد ، اظهر عدم تأثير عدول است در تقصير مثل نيّت سابقه بر نماز . و اگر بعد از ركوع سوّم يا قبل از سلام نماز ، عدول از نيّت اقامت كرد ، احوط اتمام آن نماز و جمع در بقيّهء نمازها و اعاده آن نماز به قصر است . در صورتى كه نه ناوى اقامت باشد و نه آن كه نماز چهار ركعتى به جا آورده باشد مثل عدول از نيّت اقامت بعد از تمام ده روز و قبل از به جا آوردن نماز چهار ركعتى احوط جمع بين قصر و اتمام است . تخيير در اماكن اربعه اظهر تخيير مسافر است در « اماكن اربعه » مشرّفه ، بين قصر و اتمام ؛ و احوط قصر است . و احوط در مساجد سه گانه ، اقتصار بر بناى قديمى است و در « حائر » بر حرم اصلى و رعايت صدق نماز نزد قبر است . و اظهر و احوط عدم جريان استثناى تخييرى مذكور ، در صومِ در اين مواطن است . اظهر عدم لزوم تعيين است با ثبوت تخيير ؛ و احوط در صورت تعيين ، عدم عدول است در غير عذر مسوّغ . و اظهر لزوم قصر است در ظهرين در صورت عدم وسعت وقت مگر براى چهار ركعت ، و اظهر عدم جواز اتمام عصر است در فرض مذكور در صورتى كه بعد از ظهر ، شروع در آن بدون نيّت قصر كرده بود .