الشيخ محمد تقي بهجت
573
جامع المسائل ( فارسي )
ملاكِ محل اقامت و محل اقامت عشره در مكان واحد و بلد متوسّط محقّق نيست ، و صحراها و بلاد متّسعه ، مقدّر مىشود در آنها بلد متوسط يا حافظ وحدت حقيقيّه ديگرى ، نه اسميّه فقط ( كه با صدق مسافرت منافات ندارد ) اگر باشد . و گذشت كه با صدق اقامت در بلد و امكان تردّد در آن بدون صدق مسافرت ، تفاوتى بين بلاد كبيره و غير آنها نيست . ميزانِ ده روز ده روزِ اقامت ، عبارت است از : « اوّل فجر روز اوّل تا آخر روز دهم » ، [ و ] ليالى متوسطه ، داخل [ مىباشند ] ، و ليله اولى و اخيره ، خارج است ، مگر در صورت تلفيق ، كه جبران مىشود بعضِ مقصود از داخل ، به بعض مساوى آن از خارج . و احوط جبرانِ مفقودِ از يوم به مقدار آن ، از يوم بعد از عشره است ، نه ليلهء خارج از عشره . تردّد سى روز اگر در بلدى يا مكانى مردّد شد تا يك ماه ، بين اقامت و سفر ، يعنى عازم به اقامت ده روز نشد ، بعد از يك ماه تمام است نماز أو و روزه مىگيرد ، و اظهر قاطعيّت آن است ، و [ اظهر ] احتياج تقصير ، بعد از خروج ، به مسافت تامّه جديده [ است ] ، و احوط جمع است در صورت تلفيق به ما قبل آن ؛ و عبرت ، به يك ماه تمام و در صورت تلفيق ، به سى روز است . و فرقى بين آن كه تردّد در وقت سفر و اقامت در آن وقت باشد ، يا در وقتِ رجوع و اقامت در آن وقت باشد ، نيست . و اگر مىداند مسافرت مىكند قبل از ده روز ، پس باقى است بر قصر ، چه در اثناى مسافت باشد ، چه بعد از آن تا سى روز و بعد از آن اتمام مىنمايد . و اگر احتمال مىدهد اقامت تا ده روز در اثناى مسافتِ شرعيّه را ، باقى است بر تمام ، به جهت انتفاى شرط تقصير ؛ و اگر بعد از مسافت شرعيّه ، اين احتمال صادر شد ، باقى است بر تقصير تا سى روز . و اگر در حال سير ، اين تردّد واقع بشود ، اثرى ندارد در ما بعد سى روز ، بلكه با شروط تقصير ، قصر مىنمايد و بدون آن ، اتمام .