متوسّطِ به اوطان در صورت تحقّقِ مسافت با مجموع ، فضلا از اين كه اياب به تنهائى ، مسافت باشد ؛ اگر چه مخالف آن چه در « مسالك » است ، مىباشد . و در اعتبار رجوعِ در همان روز ، تفصيل سابق رعايت مىشود ، و قصرِ اعتبارِ رجوع در همان روز به اربعه ذهابيّه ، از كسانى است كه تلفيق را فقط در اين صورت مىدانند ؛ و مختار ، خلاف آن است ، اگر چه احوط است . وطن عرفى و اعراض از آن شبهه اى نيست در قاطعيّتِ « وطن عرفى » ، مسافرت را ، چه آن كه اصلى باشد ، يا اتّخاذى . و آن [ وطن عرفى ] منوط به صدق عرفى است و [ مواردِ ] آن مختلف است ، و اناطه به نحو اطَّراد به اقامت شش ماه ، يا به ملك ، يا به هر دو ، ندارد . و به اعراض ، وطنيّت سلب مىشود و قاطعيّت ندارد . اناطهء توطَّن به ملك و اقامت شش ماه بعيد است و اگر ملك و اقامت شش ماه به قصد توطَّن بود ، فرموده‌اند : زيادتى بر حكم وطن عرفى دارد ؛ و آن اين است كه اگر اعراض نمود ، تا ملك أو باقى است ، حكم وطن را واجد است ، لكن مدارك آن ، در مقامِ تحديد نيست ، لذا بدون سؤال ، بيان نشد با كمال حاجت به بيان بر تقدير تقييد ؛ پس ممكن است مثل منزل مذكور كه اعمّ از مطلقِ ملك است ، مراد ، اقامهء شش ماه ، يا مقدار محقِّق وطنيّت در عرف باشد ، بلكه تقييد شرعى بعيد [ است ] و [ مراد ] بيان مصداقِ روشن و قريب است ، و تكرار منزل در روايت ، مُشعر است به آن چه بيان شد . و احتياج توطَّن در « ضيعه » به بيش از قيود توطَّنِ در بلاد ، واضح است ، و همچنين اختصاص مصحّح سؤال و جواب ، به اين روايت ، بىشهادت بر حمل استيطانْ بر عرفى مثل بقيّهء روايات كه اين مصحّح در آن نيست نخواهد بود ، لكن احتياطِ در جمعِ بين قصر و اتمام و صوم و قضا ، بعد از اعراض ، ترك نشود ، بلكه اين احتياط ، جارى است در اقامهء شش ماه با ملك بدون قصد توطَّن .