فصل شانزدهم نماز مسافر شروط تقصير شرط اولِ تقصير : قصد مسافتِ شرعى 1 - معتبر است در تقصيرِ مسافر ، « قصد مسافت » ، و آن عبارت است از : « هشت فرسخ » كه هر فرسخى عبارت از « سه ميل » است ؛ و مرجع در تشخيص اينها ، عرف است . و دور نيست مقدار تقريبى هر ميلى 4000 ( چهار هزار ) ذراع از مستوى الخلقه ( از مرفق تا آخر وسطى كه مقدّر است ذراع در طول ، به 24 عرض انگشت ) ، يا چشم انداز متعارف از زمين مىشود و عرض انگشت ، هفت جوى متلاصق ؛ و عرض جو ، هفت مو از متوسطِ از موى اسب باشد . مبدأ تقدير مسافت و مبدأ تقديرِ مسافتِ مذكور ، اوّلْ مكانِ صدقِ مسافر است عرفاً . و اظهر ، اختلافِ صدقِ مسافر است ، به اختلاف قصد غايت ؛ و قاصد توابعِ بلد ، عرفاً مسافر نيست ، بخلاف قاصد خروج از بلد و توابع ، [ كه ] مسافر است از اوّل خروج . و مبدأ تقدير ، خروج از سورِ بلد و نهايت آن است در بلاد متعارفه ؛ و در غير آنها ، خروج از محلَّه كه به منزلهء شهرى است مبدأ حسابِ مسافت [ است ] ؛ و حكم تقصير ، بعد از خروج از حدّ ترخّصِ آخرِ بلد ، يا آخرِ محلَّه است كه به تقدير صحيح ، به منزله بلد است . و دور نيست با وسائل نقليّهء فعليّه ، كه عادىِ غالب است ، اختلافِ صدقِ اقامت و مسافرت و حدّ آنها ، و رجوع بسيارى از بلاد كبيره ، به متعارفه ، كه عبرت در آنها ، به بقاى