ساختمان‌هاى وابسته ، گسترش پيدا مىكند و مساحت امروز آن ، « ديوار بلند » ى است كه مجلسى ( قدس سره ) در كتاب المزار به نقل از امير شرف الدين على غروى ، آورده است . امّا همان‌گونه كه اشاره شد ، محقّقين به اين ديدگاه نپرداخته ، بحث و بررسىهاى خود را بر محور شك و ترديد در اندازهء حائر ، دنبال كرده‌اند . ما نيز بحث و بررسى توسعهء حائر را با اين گستردگى ، جز به دو جهت دنبال نكرديم : 1 . اينكه به تمام آنچه راجع به حائر ، در لغت و تاريخ و فقه و حديث آمده اشراف و احاطه پيدا كنيم و حقّ آن را تا حدودى ادا نماييم . 2 . اينكه به تبادل ديدگاه فقيهان پيشين و معاصر ، به منظور دسترسى به يك نتيجه وضعى غير قابل تغيير ، راجع به حائر و اندازه آن ، به واسطهء رابطهء تنگاتنگى كه اين مسئله ، با تاريخ بنا و تحولات و تغييرات و توسعهء آن از آغاز تا امروز دارد ، مبادرت ورزيم . به علاوه ، اين موضوع به خودى خود ، چنين بحث و بررسى مبسوط و مفصّلى را مىطلبد . زيرا حائر حسينى به منزلهء حائر دينى بوده ، در دل و جان مسلمانان ، قداست دارد و با وجود ديدگاه‌هاى گوناگونى كه از نظر گذشت ، معاصرين از عمل به آنها خوددارى نموده ، به قدر متيقّن « 1 » حائر بسنده كرده‌اند . يكى از اين بزرگواران ، شيخ جعفر شوشترى از برجسته‌ترين فقيهان قرن سيزدهم هجرى است كه بعد از نقل كامل گفته‌هاى فقيهان شيعه ، به گفته‌اى كه روضه مقدّسه امام حسين ( ع ) و اندازه آن را حائر دانسته ، اكتفا كرده است ؛ چنان‌كه خواننده گرامى ، ديدگاه وى را در پايان سخنان او كه در پى خواهد آمد ، ملاحظه خواهد كرد : فقهاى ما در مساحت حائر ، اختلاف نظر دارند . ابن ادريس - گفتار او ، قبلًا از نظر گذشت - و بعضى ديگر براين باورند كه حائر ، مجموع صحن مقدس است ؛ گروهى گنبد بلند و و الا را حائر دانسته و دسته‌اى گفته‌اند روضهء منوّره و

--> ( 1 ) . آن اندازه كه مورد يقين و مورد اتقان است . مترجم .