نرسيده وآنچه در تاريخ منعكس گرديده ، أغلب دربارهء سران وسردمداران شرك بوده است ، اين ابهام دربارهء تلاش قهرمانان اسلام نيز ، كه نقش اساسى را در اين جنگ ايفا نموده‌اند ، صادق است وتعداد دقيق كساني كه به وسيلهء هر يك از آنان به هلاكت رسيده‌اند مشخّص نيست ، ولى مىتوان از آنچه در تاريخ به‌طور ، ناقص به دست مىآيد ، تا حدّى به حقيقت امر پىبرد وبا نقش اين افراد در اين جنگ آشنا گرديد . ابن ابىالحديد در زمينهء عدم انعكاس آمار دقيق پس از نقل ومعرفى تعداد پنجاه ودو نفر از مقتولان از واقدى ، مىگويد : روايات زيادى داريم كه مقتولان بدر هفتاد نفر بوده ، وليكن آنها كه به نام شناخته شده‌اند ، همان افرادى هستند كه ما شناسانديم . « 1 » بايد به‌گفتار ابن ابىالحديد ، اين نكته را نيز بيفزاييم : همانگونه كه در مقدّمهء اين بحث اشاره كرديم وپس از اين نيز ملاحظه خواهيد كرد ، در تعميه وپرده‌پوشى حقايق تاريخي ، به‌ويژه دربارهء اميرمؤمنان وحمزه عليهما السلام نبايد نقش سياستها را ناديده گرفت واز جعل وتحريف در پيروزىهاى آن‌دو بزرگوار ، كه در ارتباط مستقيم با سلطه‌گران بنىاميّه قرار داشت ، غفلت نمود .

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 14 ، ص 212