محمدصادق نجمى
203
حمزة سيد الشهدا ( ع ) ( فارسى )
از اين مطالب روشن مىشود كه در فاصلهء سه قرن ونيم ، تغييرات نه چندان اساسى در حرم حضرت حمزه به وجود آمده كه از جملهء آنها نصب مجدّد ضريح چوبى به جاى ضريح آجرى مىباشد . حرم حضرت حمزه در سال 1325 از توصيف إبراهيم رفعت مصرى ، « 1 » كه در تاريخ پيشگفته ونوزده سال پيش از تخريب حرم حضرت حمزه را زيارة كرده است ، معلوم مىشود كه أصل بنا وساختمان حرم آن بزرگوار همان بوده است كه پيشينيان در قرنهاى گذشته آن را تعريف وتوصيف نمودهاند وهمان ساختمان كه در قرن ششم بنا گرديده بود . ولى در عين حال از سخن أو به دست مىآيد كه در زمان وى بعضي توسعهها در أطراف حرم وبعضي تزيينات در داخل آن وجود داشته است كه اين توسعهها درگذشته وجود نداشته ويا مورّخان گذشته از آنها ياد نكردهاند . به هر حال ، چون گفتار أو داراى نكات قابل توجّه است ، آن را از نظر خوانندگان مىگذرانيم . أو دربارهء حرم وضريح حضرت حمزه مىگويد : اين مسجد ( حرم ) داراى بنايى محكم ودر عين حال
--> ( 1 ) . إبراهيم رفعت پاشا چهار سال وآخرين بار در سال 1325 به عنوان اميرالحاج از سوى پادشاه مصر در مراسم حج شركت نموده واز اين سفرها خاطرات ومشاهدات خود را جمع آورى ودر دو جلد به نام « مرآت الحرمين » منتشر ساخته است .