« كُلُّ مُصيبةٍ بَعْدَكَ جَلَلٌ » ؛ « 1 » « همهء مصيبت‌ها با سلامتى تو كوچك است ! » وبدين‌گونه در مصيبت وفراق سه تن از عزيزانش ، صبر وبردبارى را پيش گرفت . « 2 » حمزهء سيد الشهدا آرى ، اينان تنها چند نمونه بود از شهداى أحد وأصحاب وياران فداكار پيامبرخدا صلى الله عليه وآله كه در راه ايمان وعقيدة ودر دفاع از توحيد ومبارزه با شرك وبت‌پرستى ، جان خود را در طبق اخلاص گذاشتند وصداقت ووفادارى وشهامت را به أوج رساندند . اما مىتوان گفت كه اگر همهء اين بزرگواران وهمهء اين شهداى عزيز وهمهء شهداى اوّلين وآخرين ، در يك صف وحمزهء سيد الشهدا به تنهايى در يك صف قرار گيرد ، طبق گفتهء پيامبرخدا ، أو بر همهء اين شهيدان ، بجز أنبيا وأوصيا ، فضيلت وبرترى خواهد داشت ؛ « سَيّدُ شُهَداءِ اْلأَوَّلين وَالآخِرين ما خَلا الأَنبياءِ وَالأَوصياء » . « 3 » آرى ، تنها أو است كه با لقب « أفضل الشهدا » و « اسداللَّه وأسد رسوله » و « سيد الشهدا » مفتخر وملقّب گرديد .

--> ( 1 ) جَلَل ، هم در كثرت وهم در قلّت به كار مىرود كه در اينجا معناى دوم‌منظور است . ( 2 ) سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 43 ؛ طبري ، ج 2 ، ص 392 ( 3 ) كمال‌الدين ، ج 1 ، ص 263