مىآيد ؛ زيرا اگر آنان هم مانند مجروحان وشهيدان ، مقاومت مىكردند وهمانند تيراندازان ، ميدان را در اختيار دشمن قرار نمىدادند ، شكست مسلمانان جبران وسرنوشت جنگ عوض مىشد وپيروزى را به دست مىآوردند . ولذا مىتوان گفت ضربه‌اى كه از ناحيهء آنها بر سپاه اسلام وارد آمد ، كمتر از ضربهء تيراندازان نبود كه در اثر تخلّف از دستور پيامبرخدا صلى الله عليه وآله وسرپيچى از فرمان عبداللَّه بن جبير به مسلمانان وارد گرديد . از اين جهت است كه قرآن مجيد اين موضوع را با عنايت خاصّى وبا لحن نكوهش آميزى مطرح نموده است : إِذْ تُصْعِدُونَ وَلا تَلْوُونَ عَلى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْراكُمْ ؛ « 1 » « به خاطر بياوريد هنگامى را كه از كوه بالا مىرفتيد ودر بيابان پراكنده مىشديد واز شدّت وحشت به عقب ماندگان نگاه نمىكرديد وپيامبر از پشت سر ، شما را صدا مىزد . . . » : « إلي يا عباد الله ، إلي يا عباد الله » . گرچه خداوند در كنار اين نكوهش وملامت ، آنان را از رحمت خويش به كلّى مأيوس نساخته ومشمول فضل وعفو خويش قرار داده است ؛ وَلَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ « 2 » ولى به هر حال همانگونه كه قرآن اشاره مىكند ، آنچنان ترس ووحشت واضطراب ونگرانى بر فراريان حاكم بود كه به چپ وراست وپشت سرشان توجّهى نداشتند ، وفقط

--> ( 1 ) . آل عمران : 153 ( 2 ) . آل عمران : 152