درس عملى از حادثهء اسراء اين قرآن مكتوبى كه مىخوانيم و بدان گوش فرامىدهيم ، درس‌هايى است كه آفريدگار جهان ، آن را بر پيامبر گرامىاش القا كرده ، تا او به نوبهء خود ، آنها را به همهء مردم برساند . اين درس‌ها بر چند نوع است : برخى از آنها احكام و شناخت حلال و حرام است ، برخى فرمان جهاد در راه خدا و اخلاص و شكيبايى در برابر گرفتارىها به خاطر حق است و مهم‌ترين آنها عبارت است از : ايمان به خدا و عظمت او ، ايمانى كه بر يقين و آگاهى استوار باشد ، نه بر تقليد و آنچه ديگران گفته و مىگويند و نه بر اوهام و ياوه‌گويىها . خداوند انسان را به راهى كه مىتوان به وسيلهء آن يقين و آگاهى پيدا كرد ، هدايت كرده است و آن عبارت است از : انديشيدن دربارهء آفرينش جهان هستى و زمين و آسمان آن و نيز تدبير ، استوارى و هماهنگى كه ميان اجزا و كليات آن به چشم مىخورد : « آيا خود نمىانديشند كه خدا آسمان‌ها و زمين را و هرچه را ميان آنهاست ، جز به حق ، نيافريده است ؟ » . « 1 » خداوند پس از آن‌كه آن درس‌ها را دربارهء عظمت جهان هستى و آفرينش آسمان‌ها و زمين به بنده و پيامبرش وحى كرد ، از ميان تمام آفريدگان خود ، تنها او را به يك سفر زمينى از مسجد الحرام تا مسجد الاقصى و يك سفر آسمانى از مسجد الاقصى تا آسمان‌هاى بالا اختصاص داد و هدف از اين دو سفر آن بود كه پيامبر پس از فراگرفتن درس نظرى دربارهء جهان ، درس عملى را نيز فراگيرد و از عوالم و شگفتىهاى اين جهان ، چيزهايى تماشا كند كه انديشه توان درك آنها را ندارد و نيروى خيال بدان نمىرسد . اين روش ، همان روشى است كه در آموزش و پرورش نو از آن پيروى مىكنند ؛ زيرا استادان پس از آن‌كه شاگردانشان در مدارس و دانشگاه‌ها درس‌ها را فراگرفتند ، زمينهء سفرهاى علمى و درس‌هاى عملى را براى آنان آماده

--> ( 1 ) . روم ( 30 ) آيهء 8 .