شمس الدين حافظ
74
ديوان حافظ ( روزگار ) ( فارسى )
با صبا همراه بفرست از رُخَت گلدستهاى * بو كه بويى بشنويم از خاكِ بُستان شما عمرتان باد و مراد اى ساقيان بزمِ جَم * گرچه جام ما نشد پرمى به دوران شما دل ، خرابى مىكند دلدار را آگه كنيد * زينهار اى دوستان ! جان من و جان شما ! كى دهد دست اين غرض يا رب كه همدستان شوند * خاطر مجموع ما ، زلف پريشان شما دور دار از خاك و خون دامن چو بر ما بگذرى * كاندر اين ره كشته بسيارند قربان شما مىكند حافظ دعايى ، بشنو آمينى بگو : * روزى ما باد لعل شِكّرافشان شما اى صبا ، با ساكنان شهر يزد از ما بگو * كاى سَرِ حقناشناسان گوى چوگان شما ، گرچه دوريم از بساط قُرب ، همّت دور نيست * بندهى شاه شماييم و ثناخوان شما اى شهنشاه بلنداختر خدا را همّتى « * » * تا ببوسم همچو اختر خاك ايوان شما 1 - اى آن كه زيبايى ، از چهرهى درخشان شما نور مىگيرد و طراوت و شادابى آن نيز از چاه زنخدان شماست . [ شاعر ، زيبايى را به ماه تشبيه كرده كه نور آن از بازتاب درخشندگى چهرهى معشوق است . و در مصراع دوم زيبايى را به گلى يا به چهرهى شخصى مانند كرده ، كه طراوت و شادابى آن از چاه زنخدان معشوق است . تناسب ميان آب و چاه هم منظور نظر شاعر بوده است . ] 2 - جان من - كه در اشتياق ديدار تو به لب آمده - عزم ديدار تو را دارد . فرمان شما چيست ؟ جان من برآيد يا به درون تن برگردد ؟ [ آيا امكان ديدار هست ، كه برگردد ، اگر نه ، برآيد كه ديگر تاب دورى ندارد . ] 3 - كسى در برابر گردش چشم خمار تو از خطر گرفتارى در امان نيست و از عافيت بهرهاى ندارد . پس بهتر آن است ، كه در برابر جادوى چشمان تو ادعاى پرهيزگارى و تقوا نكنند . [ نرگس در مصراع اول و مستان در مصراع دوم ، هر دو استعاره از چشم خمار يار است . ] 4 - بر اثر اشك شوقى كه در آرزوى ديدار چهرهى نورانى شما ، بر چهرهى من جارى شده ، بىشك بخت خوابآلود ما بيدار خواهد شد . 5 - همراه با باد صبا ، دسته گلى از چهرهى زيباى خود را بفرست ، شايد از بوستان وجود شما بويى به مشام ما برسد . 6 - اى ساقيان بزم دوست ! عمرتان دراز و كامتان برآورده باد ؛ اگر چه در دورهى شما ، جام ما پرمى مى نشد ! 7 - اى دوستان ، حال دلم خراب است ، دلبر را از اين موضوع آگاه كنيد و مراقب جان من باشيد ؛
--> * به گفتهى دكتر غنى ، ظاهرا ممدوح شاعر در اين غزل شاه يحيى مظفرى است در هنگامى كه در يزد و نواحى اطراف آن حكومت داشته است .