الشيخ محمد علي الگرامي القمي
34
شناخت قرآن ( فارسى )
مسائل حجّ خيلى صريحتر و روشنتر در سورههاى ديگر قرآنى ذكر شده است و آيهء تكميل دين آن جا ذكر نشده كه خيلى مناسبتر بود . سيّد قطب در تفسيرش " في ظلال " مىگويد : گذاردن اين جملات ميان اين احكام شايد براى اين است كه بفهماند همهء مسائل و احكام اين دين وابستهء به يكديگرند كمال اين دين همانطور كه با مسائل مهمّ عقيدتى و اجتماعى است با كوچكترين حكم و حتّى با تحريم مردار و خوك نيز مىباشد ، همه در كمال اين دين دخالت دارند ، مبادا احكام معمولى را كوچك بشمريد . ولى توجّه داريد كه اين توجيه هم نارسا است ، انتخاب حكم تحريم مردار و خوك و غيره براى اين منظور چرا ؟ اگر بگوئيد چون حكم مهمّى بوده مىگوئيم احكام مهمتر زياد داريم بگوئيد چون حكمى به ظاهر ساده بوده مىگوئيم احكام سادهتر از آن هم داريم . و به هر حال " امروز دينتان را كامل كردم " منظور چه روزى است ؟ همانطور كه قطب مىگويد و همه مىگويند اين آيات در سفر حجّة الوداع ، آخرين سفر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم به مكّه نازل شده است ، بايد در آن روز مطلبى باشد كه با تكميل دين تناسب داشته باشد ، اين كه آن روز آخرين حكم يعنى تحريم مردار و خوك آمده براى توجيه اين سخن كافى نيست كه " امروز كفّار نااميد شدند " كفّار پيش از نزول حكم مردار و خوك نااميد نشده بودند و پس از نزول اين حكم نااميد شدند ؟ ! نه ، به نظر ما حكم مردار و خوك و غيره قطع مىشود و به ضرورت شرائط همان نزول تدريجى كه ديگر چنين شرائطى دست نمىداد حكم