بلكه بمقتضاى حركت جوهرى تمام ممكنات دائما محتاج بافاضه وجودند مانند نور چراغ كه آن به آن معدوم مىشود و موجود ميگردد و در هر وجود جديدى محتاج بامداد مولّد نور است . دستهء دوم - مفوضه از اهل سنتند كه ميگويند : بندگان در افعال خود مستقل‌اند و خداوند علم و قدرت و اراده به آنها داده و اختيار در كف آنها نهاده و هر چه ميگفتند باراده و اختيار آنها است و اراده حقتعالى در فعل آنها مدخليتى ندارد : بر خلاف اشاعره كه افعال بندگان را مستند به خداوند دانسته و آنان را در كارهاى خود مجبور و بمنزله آلت فعل تصور كرده‌اند . و در اخبار شيعه وارد شده كه لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين ( يعنى نه جبر است كه بندگان بالمرّه مسلوب الاختيار ، و نه تفويض است كه فاعل مستقل باشند بلكه امريست بين اين دو امر ، و تفصيل اين مطلب در مبحث عدل بيايد . دسته سوم - مفوّضه از شيعه‌اند كه ميگويند : خداوند امر خلقت و رزق و اماته و احياء و امثال اينها را بخاندان عصمت و طهارت ( پيغمبر اكرم و ائمه اطهار « ع » ) و باولياء آنها يا بملائكه مقربين مانند جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و عزرائيل واگذار نموده است . و اين عقيده نيز باطل و فاسد است و اخبار بسيار از ائمهء اطهار ( ع ) در طرد و لعن اين طايفه و اينكه آنها مجوس اين امتند وارد شده است . دسته چهارم - جماعتى از متكلمين‌اند كه قائلند خداوند امر احكام دين را به پيغمبر و اوصياء او تفويض فرموده و براى اثبات اين مدعا بظواهر بعض آيات و اخبار و مضامين بعضى از زيارات متمسك شده‌اند لكن چون دليل قطعى و واضحى براى اثبات اين مطلب نيست ، نميتوان به آن معتقد شد و بفرض تحقّق آن منافى با توحيد افعالى در امور تكوينى نيست . پس بطور خلاصه بايد دانست كه خداوند امر خلقت و رزق و اماته و