سيد عبد الحسين طيب
كلم الطيب 76
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )
و امثال اينها را مينمايد نه اينكه اين حالات بر وى عارض شود چنانچه بر بندگان عارض مىشود . و كراميه قائلند ، كه خداوند در ازل عالم و قادر و مريد و مدرك و همچنين متصف بساير صفات ذات اضافه نبوده و بعدا قادر و عالم و مريد و مدرك گرديده است . و اين توهم براى آنها از اينجا ناشى شده كه چون ديدند علم امريست اضافى بين عالم و معلوم و قدرت امر اضافى است بين قادر و مقدور و همينطور ساير صفات ذات اضافه ، و امر اضافى بدون منتسبين و متضايفين تحقق پيدا نمىكند ( يعنى علم بدون عالم و معلوم ، و قدرت بدون قادر و مقدور محقق نميشود و هكذا ساير صفات ذات اضافه و مسلم است كه معلوم و مقدور در ازل موجود نبودهاند . بنابراين خداوند در ازل عالم و قادر نبوده است . ولى اينها بين امور اعتبارى انتزاعى و امور حقيقى خارجى اشتباه كردهاند و توضيحش اين ستكه ذات علم و قدرت و اراده و امثال اينها امر وجودى و حقيقى و خارجى و عين ذات واجب الوجود است و تعلق علم بمعلوم و قادر بمقدور و مانند اينها امر ربطى و اعتبارى و انتزاعى است و اين همان امر اضافى مىباشد كه بدون منتسبين تحقق پيدا نميكند . لكن نفس علم و قدرت و اراده بدون معلوم و مقدور و مراد موجود و محقق است ، بلكه محال است وجود نداشته باشد براى اينكه اگر خداوند عالم و قادر نباشد نميتواند معلوم و مقدور را ايجاد فرمايد . چهارم از صفات سلبيه آنست كه خداوند مرئى نيست : مراد از مرئى نبودن اينست كه بحس بصر ( بينائى ) ديده نمىشود نه در دنيا و نه در آخرت ، بلكه ذات مقدسش بعقل هم ادراك نشود و در وهم در نيايد .