سيد عبد الحسين طيب

كلم الطيب 40

كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )

بسيارى است و ما بذكر دو دليل اكتفا ميكنيم . اول - دليلى است كه براى اثبات جميع صفات ثبوتيه ذاتيه ذكر كرديم كه چون ذات واجب الوجود داراى جميع مراتب وجود است لذا بايد هر صفت كماليه وجودى را دارا باشد زيرا اگر فاقد آن باشد فاقد مرتبهء از وجود خواهد بود و اين منافى با وجود غير متناهى است و چون صفت قدرت كمال و امر وجودى است لذا واجب الوجود بايد آن را دارا باشد . دليل دوم - كه علامه حلى ( ره ) نيز متذكر شده اينست كه چون عالم حادث است ( زيرا ممكن است و هر ممكنى مسبوق بعدم است چنانچه بيان شد ) بايد مؤثر و ايجادكننده آن قادر مختار باشد براى اينكه اگر موجب باشد اثر و معلول او نميشود از وى مؤخر باشد ( چنانچه گذشت ) بنابراين يا بايد عالم قديم باشد يا مؤثر آن ( واجب الوجود ) حادث ، و اين هر دو باطل است . عقيده حكما درباره قدرت حق : جمعى از حكما و فلاسفه قديم خداوند را فاعل موجب تصور كرده و گمان نمودند آنچه از واجب الوجود صادر مىشود بدون اراده و اختيار است و چون اثر علت موجبه مؤخر از وى واقع نشود لذا عالم را قديم دانسته و گفتند « چون عالم معلول واجب است و انفكاك معلول از علت محال است لذا هميشه بوده است » . و بطلان اين عقيده ظاهر است زيرا اگر بنا شد واجب الوجود موجب باشد فعل او مسبوق بعلم و اراده و حكمت و مصلحت نخواهد بود و منشأ وجود موجودات مختلف و گوناگون نميتواند شد و حال آنكه با مشاهده موجودات مختلف و انتظامى كه در ميان آنها برقرار است و بررسى غايات و منظورهائى كه براى آن ايجاد شده‌اند خلاف آن ثابت مىشود و اين عقيده مستلزم فسادهاى ديگرى است كه در بحث عموم قدرت به آن اشاره مىشود . و دستهء ديگر از حكماء واجب الوجود را فاعل مختار دانسته ولى قائلند