سوم طريق آيات و اخبار است كه از راه آثار و اينكه هر اثرى نيازمند بمؤثر و موجد است بر وجود صانع استدلال ميكنند . و اشاره به همين طريق است آيه شريفه سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ « 1 » ( به زودى بنمايانيم آثار و نشانه‌هاى خود را به آنان در اطراف عالم و در وجود خودشان تا ظاهر شود كه او حق است ) . طريق اول : اين طريق را كه طريق امكان و وجوب مينامند به دو تقرير ميتوان بيان كرد . تقرير اول : هر چه در ذهن در آيد و عقل تصور آن را بكند نظر بذات او بدون ملاحظه امر ديگرى يا وجودش در خارج واجب است و يا وجودش محال و غير ممكن است و يا اينكه وجود و عدم نسبت بذات او يكسان است . قسم اول را واجب الوجود و دوم را ممتنع الوجود و سوم را ممكن الوجود نامند و پيداست كه قسم دوم محال است در خارج موجود شود پس بحسب عقل آنچه ميتواند در خارج موجود باشد منحصر به دو قسم است : واجب الوجود و ممكن الوجود . پس از بيان اين مقدمه ميگوئيم شكى نيست كه در اين عالم موجوداتى هستند اگر واجب الوجودى كه منشأ وجود ساير موجودات باشد با آنها هست مطلوب ما ( يعنى وجود واجب الوجود ) ثابت مىشود و اگر واجب الوجودى با آنها نباشد همه ممكن الوجود خواهند بود ( ببيانى كه در مقدمه ذكر شد كه موجود بحسب عقل منحصر بواجب الوجود و ممكن الوجود است هرگاه واجب الوجود نباشد ناچار ممكن الوجود خواهد بود ) و ممكن در وجود محتاج بمؤثر و هستى دهنده است پس اگر مؤثر آنها واجب الوجود باشد مطلوب ما ثابت است و اگر ممكن الوجود باشد او نيز مانند آنها محتاج بمؤثر است ، در اين حال اگر مؤثر و هستى دهنده او ممكنى باشد كه اول فرض كرديم دور لازم

--> ( 1 ) آيه 53 سوره فصلت