ميگردد و همچنين دور مضمر بوسائط زيادتر هر چه بالا رود باز بر ميگردد . دور معى آنست كه دو چيز به يكديگر متوقف باشند ولى هر دو توقفشان بر چيز سومى باشد مثل توقف داشتن دو خشت كه بهم تكيه داده شده و اين قسم محال نيست زيرا هر دو معلول چيز سومى هستند مثل زمين در مثال مذكور و هر دو در يك رتبه‌اند تقدم و تأخر ندارند و اين را متلازمين گويند . و تسلسل عبارت از اينست كه چيزى بستگى به چيز ديگرى داشته باشد و آن ديگرى نيز بستگى به چيز ديگر و باز اين چيز ديگر توقف بر چيز ديگرى داشته باشد و همينطور ادامه يابد و به جائى منتهى نشود و اين نيز باطل است ، براى اينكه نميشود چيزى كشيده شود و به جائى منتهى نگردد و دليل بر بطلان اين مطلب آنست كه هرگاه دو خط يا دو ريسمان در خارج موجود باشند فرض ميكنيم از يك طرف متناهى و در برابر هم و از طرف ديگر غير متناهى ، پس از طرف متناهى يكى از آنها يك متر جدا ميكنيم و بعد با آن ديگرى تطبيق مينمائيم و ميگوئيم اين دو خط نميشود اكنون مساوى باشند ، زيرا قبل از جدا كردن يك متر از يكى از آنها مساوى بودند پس حال بايد آنكه يك متر از او جدا شده كمتر از ديگرى باشد و الا مساوى بودن زائد و ناقص لازم آيد و همين‌كه يكى از ديگرى كمتر شد غير متناهى نخواهد بود بلكه متناهى مىشود زيرا ميان دو غير متناهى زيادتى و نقصانى نباشد پس وجود غير متناهى محال است و وقتى وجود غير متناهى محال شد تسلسل باطل مىشود و اين دليل را ببيان ديگر در مسأله اثبات صانع ذكر خواهيم كرد . در بيان لزوم معرفت : تحصيل معرفت باصول دين و اعتقاد به آنها بر هر مكلف فرض و لازم است و تقصير و مسامحه در اين امر موجب عذاب ابدى خواهد بود . و اين مطلب را بسه طريق ميتوان اثبات نمود : اول از طريق عقل و از اين راه به دو دليل عقلى لزوم معرفت اثبات مىشود