سيد عبد الحسين طيب
كلم الطيب 12
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )
وجود عينى ، انتزاعى و اعتبارى . وجود عينى آنست كه ما بازاء دارد يعنى عين چيزى بازاء و مقابل او در خارج يافت مىشود مانند جواهر ( چون انسان ) و پارهء از اعراض از قبيل كم و كيف ( مثل اندازه انسان و رنگ او ) . وجود انتزاعى آنست كه در خارج ما بازاء ندارد ولى منشأ انتزاع دارد ، يعنى عين چيزى در خارج بازاء و مقابل او نيست ولى چيزى كه اين وجود از او منتزع و جدا شود يافت مىشود ، مانند ابوت ( پدر بودن ) . و وجود اعتبارى آنست كه قائم بيد معتبر باشد مثل ملكية كه وقتى محقق مىشود كه اعتبار كنندهء مانند شرع يا عرف آن را اعتبار كند . قديم و حادث : قديم آنست كه وجودش مسبوق بعدم نباشد ، مانند ذات واجب الوجود . و حادث : آنست كه وجودش مسبوق بعدم باشد ، مانند ممكنات . و حكما براى قديم و حادث دو قسم فرض كردهاند ، قديم ذاتى و زمانى و حادث ذاتى و زمانى . و تعريف كردهاند باينكه قديم ذاتى آنست كه بحسب ذات قديم بوده و مسبوق به علت هم نباشد و اين مختص بذات واجب الوجود است . و قديم زمانى آنست كه مسبوق به زمان نباشد ولى مسبوق به علت باشد ، مانند عقول و مجردات كه مىگويند اينها هميشه بوده و از علت خود كه ذات واجب الوجود باشد منفك نبودهاند . و حادث ذاتى آنست كه محتاج به علت بوده اگر چه مسبوق بعدم نباشد يعنى قديم زمانى باشد . و حادث زمانى آنست كه مسبوق بعدم باشد ، و اين حرف باطل است و بيان بطلان آن در مبحث قدرت بيايد . مركب و بسيط : مركب آنست كه از اجزاء تأليف و تركيب شده باشد و آن بر سه قسم است مركب خارجى ، مركب ذهنى عقلى ، و مركب وهمى .