سيد عبد الحسين طيب
كلم الطيب 99
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )
گفتند ذات حقتعالى با ذات ممكنات مساوى مىباشد و امتيازش از آنها به حالت الوهية است و اين حالت الوهية موجب چهار حالت - يعنى - علم ، قدرت ، حيوة و وجود خواهد بود و بارى تعالى قادر است باعتبار حالت قدرت و عالم مىباشد باعتبار حالت علم و همچنين ساير صفات . لكن اين قول باطل و مزخرفتر از قول اشاعره است ، براى اينكه اولا اين كلام غير معقول مىباشد زيرا شيئى يا موجود است يا معدوم و واسطهء بين وجود و عدم تصوّر نميشود - يعنى - نميشود چيزى يافت شود كه نه موجود باشد و نه معدوم چون ارتفاع نقيضين لازم آيد و محال بودن ارتفاع نقيضين از بديهيات اوليّه است ، بلكه جميع ادلّه عقليّه بمحال بودن اجتماع نقيضين و ارتفاع نقيضين منتهى مىشود ، و بنابراين قول تمام براهين عقليه باطل و عاطل خواهد شد . و ثانيا - اشكال ثانى ( احتياج ذات بصفات ) كه بر قول اشاعره وارد بود بر اينها هم وارد است . پس خلاصه ثابت شد كه صفات كماليه واجب الوجود عين ذات اوست و غير از ذات او كه وجود محض است چيز ديگرى نيست و تنها مفهومات صفاتست كه متعدد و مختلف مىباشد و گرنه مصداق آنها واحد و بسيط از هر جهت است - يعنى اين مفاهيم متعدده انتزاع مىشود از ذات بسيط من جميع الجهات كه صرف الوجود و اعلا مراتب وجود است . ضمنا براى اينكه معناى عين ذات بودن صفات حق را تا حدى بتوان تصور نمود و فوق آن را با زياده بودن صفات درك كرد مثالى ذكر ميكنيم ، ميگوئيم وجود و صفات در موجودات بر سه قسم است : اول - آنكه زائد بر ذات او و مستند به غير او باشد ، مانند روشنى كه در زمين يافت شود كه هم غير از ذات زمين و زائد بر ذات اوست و هم از غير اوست كه خورشيد و ماه و غيره باشد .