انسان كامل ، اتم كلمات الله است پس هر چيزى كه تجلى حق در آيينهء ذات أو تمامتر باشد دلالتش بر عالم غيب بيشتر خواهد بود ، بنابراين از آنجايى كه عالم عقول مجرده و نفوس اسفهبديه از ظلمت ماده منزه و از كدورت هيولى مقدس است و از غبار تعين ماهيت ، خالص است از اين رو كلمات تامات الهيه هستند . ولى چون هر يك از آنها آيينهء يك صفت و يا يك اسم الهى است كلمهء ناقص است چنان كه فرمود : « بعضى از فرشتگان و روحانيون همواره در ركوع اند و به سجده نمى روند ، و برخى از آنان هميشه در سجده‌اند و به ركوع نمى روند . » ولى انسان كامل از آنجا كه كون جامع و آيينهء تمام نماى همهء أسماء و صفات الهيه است از اين رو تمامترين كلمات الهيه است ، بلكه أو همان كتاب الهى است كه همهء كتابهاى الهى در آن است ، چنان كه از مولاى ما أمير مؤمنان و سيد موحدان نقل شده بدين مضمون : مپندار خود را كه جرم صغيرى كه پنهان شده در نهادت جهانى تويى آن كتاب مبين كز حروفت شده ظاهر اسرار گنج نهانى انسان در دو قوس نزول و صعود و خداى تعالى مى فرمايد : « به تحقيق كه ما انسان را در بهترين حد اعتدال آفريديم ، سپس أو را به پست ترين مراحل بازگردانيديم . » و اين به حسب قوس نزولى است و دلالت دارد بر آنكه پيش از عالم طبيعت براي انسان ، بود قبلى بوده چنان كه مقتضاى تحقيق همين است . و از أعلى علّيّين به اسفل سافلين بازگرداندن امكان ندارد مگر