نظر مؤلف در رحمانيت و رحيميت و تصحيح كلام عارف مذكور من مى گويم : اگر مقصود ايشان از وجود منبسط همان است كه در ميان اهل معرفت شيوع دارد كه همان مقام مشيت و الهيت مطلقه و مقام ولايت محمديه و ديگر القاب كه بر حسب نظرها و مقامات گفته شده مى باشد ، اين معنا با مقام رحمانيتى كه در بسم اللّه الرحمن الرحيم است مناسبت ندارد ، زيرا رحمن و رحيم در بسم اللّه تابع اسم اللّه مى باشند و از تعينات أو هستند و ظل منبسط ظل اللّه است ، نه ظل الرحمن ، زيرا حقيقت ظل منبسط عبارت است از حقيقت انسان كامل و رب انسان كامل ، و كون جامع همان اسم أعظم الهى ( يعنى اللّه ) است كه محيط است به الرحمن الرحيم ، و لذا در فاتحهء كتاب الهى نيز تابع قرار داده شده‌اند . و اگر مقصود ايشان از وجود منبسط ، مقام بسط وجود است ، البته مناسب با مقام و موافق با تدوين و تكوين است ولى با ظاهر كلامشان مخالف است . و آنچه ايشان گفته‌اند نيز صحيح است به اعتبار آنكه مظهر در ظاهر فانى است . پس مقام رحمانيت از اين نظر همان مقام الوهيت است ، چنان كه خداى تعالى مى فرمايد : « بگو اللّه را بخوانيد يا رحمن را ، هر كدام را بخوانيد أسماء حسنى مخصوص اوست . » و فرمود : « رحمن قرآن را تعليم كرد [ 1 ] ، انسان را آفريد . » و فرمود : « اوست اللّه كه الهى جز أو نيست ، رحمن و رحيم است » .

--> [ 1 ] وجه استشهاد به اين آية ظاهرا براي آن است كه علم صفت ذات است ، پس معلم نيز ذات خواهد بود ، و ليكن در اين آية به رحمن نسبت داده شده به اعتبار فناى مظهر در ظاهر .