واشارتى از پيش رفت . ودر فارهين « 1 » وحاذرون « 2 » نيز خلاف است . وأبو داود بر اثبات داخرين « 3 » است . وحافظ أبو عمرو شياطين را از افراد جمع سالم شمرده وبر وى اعتراض كرده‌اند واگرچه ظاهرا وارد مىنمايد امّا وارد نيست بلكه از جملهء دقّت نظر ورزانت رأى وحذاقت اوست تمثيل به اين كلمه ، بنابر آنكه قرائت امام الأئمّه وقدوة التّابعين وسيّد العلماء حسن بصرى « 4 » - رحمه اللّه - اين كلمه داخل جمع سالم است چه نون شياطين در قرائت وى مفتوح است ودر حال رفع به واو خوانده : واتّبعوا ما تتلوا الشّياطون « 5 » « 6 » وما تنزّلت به الشّياطون « 7 » . واز اين جهت اين ضعيف نيز اين كلمه را داخل جموع سالمه كرد تبعا للحافظ - رحمه اللّه - . وهمانا معترض از اين نكته ذاهل بوده . واللّه أعلم . ودر صدر باب كه حذف الف بر سبيل اطّراد مذكور شده بعد از حروف معجم به ترتيب مر حرفى كه در آنجا مذكور نشده واز اين أواخر معلوم توان كرد . فصل ودر الف مثنّى هرگاه كه در حشو باشد حذف مطّرد است مثل هذن « 8 » والّذن « 9 » وفذنك برهانن « 10 » ورجلن « 11 » وامرأتن « 12 » وسحرن « 13 » وما يعلّمن « 14 » وترزقنه « 15 » ويحكمن « 16 » ويقتتلن « 17 » وأضلّنا من الجنّ « 18 » خواه كه الف اسم باشد خواه حرف ، الّا در يك قول از أبو داود . ودر تكذّبن سورهء الرّحمن خلاف است .

--> ( 1 ) . شعراء / 149 . ( 2 ) . شعراء / 56 . ( 3 ) . نمل / 87 ؛ غافر / 60 . ( 4 ) . حسن بن يسار ( متوفى 110 ه . ق ) امام بصريان بود . أو عالم وفقيه وسخنور وشجاع وزاهد بود . وى در مدينه به دنيا آمد وزير نظر امام علي ( ع ) پرورش يافت . حسن بصرى در بصره درگذشت . از آثار أو مىتوان به فضائل مكّه اشاره كرد . ( ر . ك : الأعلام ، ج 2 ، ص 226 ) . ( 5 ) . س : الشياطين . ( 6 ) . بقره / 102 . ( 7 ) . شعراء / 210 . ( 8 ) . طه / 63 ؛ حج / 19 . ( 9 ) . نساء / 16 . ( 10 ) . قصص / 32 . ( 11 ) . مائده / 23 . ( 12 ) . بقره / 282 . ( 13 ) . طه / 63 . ( 14 ) . بقره / 102 . ( 15 ) . يوسف / 37 . ( 16 ) . أنبياء / 78 . ( 17 ) . قصص / 15 . ( 18 ) . فصّلت / 29 .