يافتن آن ، و پرورش اراده آن و آزاد شدن استعدادهاى درونى آن است . و هر جا توده پرورش نيابد هيج شيوه و روشى نمى تواند چيزى از واقعيت را دگرگون نمايد : به راستى خداوند وضعيت هيچ توده اى را دگرگون نمى سازد تا آن گاه كه خودشان ضعيت خويش را دگرگون نمايد . « 1 » پس ما وقتى روش يا چارچوبى كلى براى ساخت توده و ريشه كن كردن عقب ماندگى از ميان آنان بر مى گزينيم ، بايد حقيقت بالا را به عنوان مبنا بپذيريم و در پرتو آن ، در جستجوى اهرمى باشيم كه بتواند توده را در راه تمدن مطلوب به تكان آرد و همه نيروها و استعدادهاى آن را براى مبارزه با عقب ماندگى بسيج كند . و هيچ حكومتى نمى تواند اين اهرم را براى انسان هاى جهان اسلام بر پا بدارد ، مگر حكومت اسلامى كه اسلام را بنياد فعاليت هاى سازندگى و چارچوب نظام اجتماعى خود قرار دهد . و ما در گفتگوهاى آينده ، موضوعات چندى را مطرح خواهيم كرد كه استوارى اين سخن را آشكار مى سازد . و روشنگر آن است كه از راه حكومت اسلامى ، مى توان به حركت دادن و ساختن جامعه پرداخت و اين كار سترگ را چنان كه بايد و شايد به انجام رسانيد .

--> ( 1 ) : إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ .