السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : رضا اسلامى )

78

دروس في علم الأصول ( الحلقة الأولى ) ( قواعد كلى استنباط ) ( فارسى )

صحيح آن است كه نمىتوان خود را بىنياز از آن دانست . چون ما پيش از آنكه وارد در يك كتاب استدلالى شويم كه مشتمل بر نقض و ابرام است ، نيازمند آن هستيم كه تصويرى كلى از مطالب و قواعد اصولى به طلبه ارائه دهيم تا در مرحلهء استدلال بتوانيم استدلال و نقض و ابرام خود را در اين يا آن مسئله نسبت به اين مطلب يا آن مطلب ، به خوبى وارد كنيم . ازاين‌رو برآن شديم كتابى در اول قرار دهيم تا تصوراتى كلى از علم اصول در اختيار طلبه بگذاريم . هنگامى كه طلبه از اين مرحله فارغ مىشود ، معناى ظهور تصورى و تصديقى ، اماره و اصل ، منجزيّت و معذريّت ، جعل و مجعول ، معناى اسمى و حرفى ، حاكم و وارد و مخصّص ، قرينهء متصله و منفصله ، اطلاق و عموم و فرق بين اين‌ها و نيز بسيارى از اين قبيل مصطلحات را مىداند كه در مرحلهء استدلال ناچار به استفادهء مداوم از آنهاست . امّا حلقهء دوم را به عنوان يك كتاب استدلالى حقيقى قرار داديم كه البته استدلالهاى آن متناسب با سطح كتاب است . و حلقهء سوم نشانگر مرحله عالىترى از استدلال است كه براى به انجام رسانيدن هدف مورد نظر در مرحلهء سطح كافى است . هفتم : با اينكه هريك از اين حلقات يك دورهء علم اصول و مباحث آن را به طور عمومى مورد بحث قرار مىدهد ، ولى با وجود اين برخى مسائل اصولى يا نكات علمى را تنها در يك حلقه آورده‌ايم و ديگر همان بحث را به طور گسترده‌تر و كامل‌تر در حلقهء بعدى اعاده نكرده‌ايم . زيرا تمام آنچه در مرحلهء سطح مورد نياز است به آن مقدار برآورده مىشود . و اين چيزى است كه به عنوان مثال در بحث راههاى ممكن براى اثبات معاصرت سيره با زمان معصومين - عليهم السلام - به چشم مىخورد . ما در حلقهء دوم راههاى چهارگانه را مورد بررسى قرار داديم و ديگر سببى براى اعادهء همان بحث در حلقهء سوم نديديم . اما اينكه مىبينيد تمام مقدار لازم در مرحلهء سطح در حلقهء پيشين يك جا جمع‌آورى شده است ( و بعضى مطالب براى حلقهء بعدى گذاشته نشده است ) به يكى از اين جهات