السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : رضا اسلامى )

74

دروس في علم الأصول ( الحلقة الأولى ) ( قواعد كلى استنباط ) ( فارسى )

بر دانستن نظريهء صحيح در علم اصول نيست ، بلكه بر شناخت فنى از نظريات اصولى و سروكار داشتن با آنها متوقف است . گرچه ما در هرجايى كه از نظر روش آموزشى و درسى محذورى در اختيار قول صحيح نمىديديم ، آن قول را قبول كرديم . ولى در بعض موارد نظريات غير صحيح را ، هرچند جديد باشد ، طرح كرديم ؛ چون طرح نظريهء صحيح جز از طريق ارائهء نظريه غير صحيح و مناقشهء در آن امكان‌پذير نبوده است . و از طرفى سطح درسى كتاب اجازه نمىداد همهء اين مطالب آورده شود . پس فقط نظريهء غير صحيح را بيان كرديم و نظريهء نهايى را به كتاب بعدى يا به بحث خارج موكول كرديم . بدين جهت نظريات نهايى ما را از لابلاى حلقات سه‌گانه نمىتوان به دست آورد ؛ حتى اگر نظريه‌اى در كتاب طورى آورده شده باشد كه ظاهر كلام دلالت بر قبول و اعتماد براساس آن باشد . دوم : در حلقات سه‌گانه روش واحدى ديده مىشود . هر كتاب شامل يك دورهء كامل علم اصول است ، ولى با اختلافى در عرضهء مطالب و سطح آنها از نظر كمى و كيفى و ملاحظهء تدريجى بودن آنها . براى طلبه‌اى كه حلقهء اوّل يا دوّم را مىخواند ، مقدار معيّنى از مباحث مطرح شده در هر مسئله آورده مىشود و مقدار بيشتر به كتاب بعدى موكول مىگردد . اين روش براساس دو نكته انجام گرفته است : يكى اينكه مقدار پذيرش طلبه و قابليت او سنجيده مىشود و بيش از قابليت او چيزى بر او تحميل نمىشود تا در نهايت از بين رود . ديگر اينكه مقدار بيشتر ، مبنى بر مطالب و نكاتى است كه در مسائل ديگر و مباحث مربوط به آنها مىآيد و فعلا در اختيار طلبه گذاشته نشده است . پس بقيهء مباحث كه در مسئله وارد شده است ، موكول به آينده مىشود تا طلبه نكاتى را كه در ارتباط با مباحث بعدى است ، فراگيرد . عرضهء تدريجى مطالب فقط نسبت به هركدام از حلقات سه‌گانه در مقايسه با ديگرى نيست ، بلكه در داخل هريك از آنها تدريجى بودن مطالب از اول تا آخر از نظر فنى و به همان دليلى كه تدريجى بودن بين حلقات سه‌گانه لحاظ گرديده ، مراعات شده است . پس مىبينيد كه سطح حلقهء دوم به تدريج افزايش مىيابد و سطح بخش دوم از