السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : رضا اسلامى )

33

دروس في علم الأصول ( الحلقة الأولى ) ( قواعد كلى استنباط ) ( فارسى )

17 - تعليقه بر صلاة الجمعة از شرايع ( چاپ نشده ) . 18 - تعليقه بر رسالهء عمليّهء آيت اللّه شيخ محمّد رضا آل ياسين كه در هفده سالگى نوشتند . ( چاپ نشده ) . 19 - تعليقه بر مناسك حج از آيت اللّه سيّد ابو القاسم خوئى . 20 - موجز احكام الحج ، كه رسالهء عمليه در مناسك حج است . شهيد صدر آثار ديگرى دارند كه محصول تقرير دروس و بعضى سخنرانيهاى ايشان است . از جمله چهار سخنرانى در تفسير موضوعى قرآن كه در اواخر عمر شريفشان ادا شده و با عنوان المدرسة القرآنية به چاپ رسيده است . شاگردان شهيد صدري شاگردان ممتاز شهيد صدر را به دو دسته مىتوان تقسيم كرد : دسته اوّل كسانى كه از ابتداى دورهء اول بحث خارج يا قبل از آن در درس كفايه شركت داشتند . برخى از آنها بعد از اتمام درس كفايه به درجهء اجتهاد و يا قريب به آن رسيدند . دسته دوم كسانى كه در اواخر دورهء اول به جمع شاگردان ايشان پيوستند و ادامهء مباحث را در دورهء دوم خارج با استاد ادامه دادند . گذشته از اين دو دسته ، طلاب ديگرى بودند كه كمابيش در درس او حضور مىيافتند و از درياى علم او سيراب مىشدند ؛ خصوصا در دورهء دوم كه عمومىتر بود . علاقه و محبّت ايشان به طلاب به قدرى زياد بود كه سخت مىتوان آن را توصيف كرد ؛ علاقه‌اى فوق علاقهء پدر به فرزند خود . و اين چنان در دل شاگردان اثر كرده بود و به گونه‌اى به او اظهار ارادت و اخلاص مىكردند كه فرزند نسبت به پدر و مادر خود چنان مىكند . كوتاه‌سخن اينكه شاگردان او جانشان را فداى او مىدانستند . در زمانى كه فشار حزب بعث شديد شده بود و از ظلم آنها مردم و به ويژه طلاب به ستوه آمده بودند ، همين‌كه شاگردان در منزل ايشان براى درس حاضر مىشدند و از