السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : فهرى زنجانى )

5

الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى )

و نقاط اساسى آن را در جهتى بررسى كنيم كه با گفتار ما در كتاب ( فلسفهء ما ) اختلاف دارد لذا لازم است كه دليل استقرائى را مورد بازرسى قرار داده و رخنه‌اى را كه در آن دليل است در اين بررسى معالجه‌اى بنمائيم تا اين بررسى و معالجه پايه‌اى باشد از براى استوار كردن نظريهء معرفت . و از اين‌رو بحثهاى اين كتاب را به چهار قسمت تقسيم خواهيم كرد . در قسمت اول ، روشى كه منطق ارسطو براى استوار نمودن دليل استقرائى پيش گرفته بيان مىشود و نيز راه چارهء رخنه‌اى كه به آن اشاره كرديم ، و در اين قسمت توضيح خواهيم داد كه منطق ارسطو توانائى توجيه قابل قبولى از براى دليل استقراء ندارد و نميتواند رخنهء مزبور را چارهء اساسى منطقى نمايد . و در قسمت دوّم روش‌هاى مختلفى كه مذهب تجربى براى تفسير دليل استقرائى پيش گرفته بيان خواهد شد . و در اين قسمت روشن خواهيم كرد كه مذهب تجربى را نيز امكان آن نيست كه بتواند . تفسيرى اساسى از دليل استقراء را بر ما عرضه كند . و در قسمت سوّم كه بيشترين و درعين‌حال اساسىترين قسمت اين كتاب است دليل استقراء بر پايهء حساب احتمالات مورد تفسير قرار خواهد گرفت و اين قسمت شامل دو مبحث است . مبحث اول دربارهء ( نظريهء احتمال ) و پرداختن آن بطورىكه صلاحيّت پايه‌گزارى دليل استقراء را داشته باشد . و مبحث دوّم در تفسير دليل استقراء بر مبناى ( نظريه احتمال ) و اين را دو فصل تشكيل ميدهد . فصل اول در تطبيق نظريه احتمال بمرحلهء اوليه دليل استقرائى كه ما آن را ( مرحله استنباطى از دليل استقرائى ) ميناميم . فصل دوم بررسى مرحلهء دوم دليل استقراء كه در اينمرحله احتمال استقرائى مبدّل بيقين مىشود .