ليس له ، و يأكل ما ليس له . . . « 1 » امام صادق « ع » : مسرف سه نشانه دارد : آنچه مال او نيست مىخرد ، آنچه مال او نيست مىپوشد ، و آنچه مال او نيست مىخورد . . . بنگريد ! اين حديثها از تعاليم بزرگ و شگفت آور و خيره كنندهء اسلام است در بارهء اقتصاد و معيشت و مالكيّت و تربيت ، چرا ؟ چون مال شخصى انسان را ، همين كه از حدّ متوسّط مصرف تجاوز كند ، مال انسان نمىشمارد ، و حق تصرّف او را در مال خود روا نمىداند ؛ مىبينيد كه پيامبر اكرم « ص » و امام علىّ بن ابى طالب « ع » و امام جعفر صادق « ع » ، بصراحت در بارهء اسرافكننده مىگويند : « چيزى را مىخورد كه مال او نيست . . . و چيزى را مىخرد كه مال او نيست ( و حقّ تصرّف در آن ندارد ) . . . » . پس مال انسان نبودن چيزى و حق استفاده نداشتن انسان از چيزى ، اعم از آن است كه ملك او باشد يا نه . بنا بر اين ، در نگرش اسلامى ، اين امكان وجود دارد كه چيزى باشد كه براى مالك آن چيز استفاده كردن از آن روا نباشد ، زيرا تا اين اندازه حقّ مصرف ندارد ، با وجود اينكه مالك است . و اين آموزشى است بسيار بزرگ ، در كار تربيت انسان و اقتصاد و زندگى و اصلاح اجتماع و اقامهء عدل . و آيا حقّ اين تعاليم و احكام ادا شده است ؟ و آيا وظيفهء « فقاهت اسلامى » و « حاكميّت اسلامى » نيست كه با پشتكارى استوار ، به تجسّم بخشيدن و عملى كردن اين تعاليم اقدام كنند ، و در نتيجه ، حقوق و ارزاق فقيران و محرومان را ( كه از عوامل تربيت و تديّن و منش دارى و عفّت و سعادت آنان است ) ، از غصب ثروتمندان خارج سازند و به دست خود آنان برسانند ؟ و هنگامى كه در تعاليم اسلامى مىبينيم كه آموزگاران الهى ،

--> « 1 » « خصال » 1 / 121 .