والاى مالى و اقتصادى و اصول برادرى و تأكيدات قاطع آن در بارهء عدل و اجراى فراگير آن و « مواسات » و « مساوات » آگاه باشد ، از آن باخبر است . « 1 » 15 - اجتهاد ، واقعيّت و آفاق آن : اجتهاد عبارت از فهم استدلالى و مجموعى دين و مبانى و احكام آن است ، به صورتى كه بتواند جوابگوى خواسته هاى زندگى و انسان هر عصر ( حوادث واقعه ) باشد ، بدون هيچ عقب ماندگى يا بسته نگرى . و اجتهاد - به اين معنى - همان روش علمى استنباط ( به دست آوردن ) احكام شرعى از دلايل آنهاست . و فهم اين واقعيّت امرى مهم و سرنوشت ساز است كه حيثيّت مطلوب امّت اسلامى - با قوام و استقرار قرآنى آن - در زندگى و عزّت و استقلال و پيشرفت مسلمانان وابسته به آن است . به اين موضوع پيشتر نيز اشاره كرديم . و اين بدان سبب است ، كه تبلور اين موضوع ، و يادآورى كردن ابعاد آن به فقها و علماى متعهّد و طلَّاب وظيفه دان و زمانشناس علوم اسلامى ، و مديران حوزه هاى علميّه و برنامه ريزان آنها ، و آگاه شدن ديگر مردم از اين ابعاد ، براى همهء مسلمانان آگاه متعهّد حايز كمال اهميّت است . و به حق اين گونه اجتهاد امرى است كه دست يافتن به آن ، جز با نگريستن مجموعى به اسلام و مبانى و تعاليم آن ( يعنى همه را به صورت يك مجموعه و منظومهء پيوسته فهميدن و در نظر داشتن ) ، و با اهتمام شديد به اصول بنيادين قرآنى توجّه كردن ، امكانپذير نخواهد بود ، با ضرورت اطَّلاع كامل داشتن ، در هر زمان ، از مسائل و واقعيّاتى كه انسان آن زمان در ميان آنها زندگى مىكند ، يعنى همهء « حوادث واقعه » ( مسائل مستحدثه ، نوظهور ، تازه ) ، با همين عنوان نوپيدايى و تازگى ، و با جوهر زمانى خود ، و هر چه با آنها در ارتباط است . 16 - پانزده امر مهم و معتبر در « اجتهاد » : در پرتو چنين دركى از اجتهاد و استنباط ، امورى كه هم اكنون از آنها ياد خواهيم كرد ، از

--> « 1 » به فصلهاى مختلف جلد پنجم و ششم ، بويژه فصل 47 ، از باب 11 ( جلد پنجم ) ، و فصل 27 تا 31 ، از باب 12 ( جلد ششم ) رجوع كنيد .