بخش دوم برداشت‌هايى از شخصيت حضرت امام سجاد عليه السّلام همه مسلمانان امام زين العابدين عليه السّلام را گرامى داشته و بر اين مطلب كه كسى در فضيلت و علم و تقوى به پايه اين مرد بزرگ و اين پرچم برافراشتهء دانش و تقوى نمىرسد اتفاق‌نظر دارند . شاهد بر اين مدعى اين است كه آنان به بوسيدن دست او تبرك جسته و دست وى را بر چشمان خود مىكشيده‌اند « 1 » . بزرگداشت او نيز منحصر به معاصران وى نبوده بلكه شامل تاريخ‌نويسان - با تمام اختلافى كه در اميال و جهت‌گيرىها دارند - نيز مىشود كه از تمام اعمال و رفتار وى با اعجاب و بزرگداشت ياد كرده و همه القاب و صفت‌هاى نيك را برايش به كار برده‌اند . نظريات و گفته‌هاى معاصران امام سجاد عليه السّلام درباره آن حضرت مورخان ، فقها و علماى هم‌عصر امام سجاد عليه السّلام همگى در تعريف و تمجيد از آن حضرت سخن رانده‌اند چه آنان كه از دوستان و مخلصان او بوده يا آنان كه كينه و دشمنى او را به دل داشتند ، در اينجا به نظر چند تن از آنان اشاره مىكنيم :

--> ( 1 ) . عقد الفريد 2 / 251 .