معاويه نتوانست در برابر شروط ياد شده خويشتن‌دارى نشان دهد ، نفسش وى را به وسوسه واداشت كه زهر كشنده‌اى را به امام حسن عليه السّلام بخوراند تا بدين وسيله بتواند خلافت را به فرزند فاسقش يزيد ، به ميراث نهد . . . ولى از نتايج عدم پذيرش شروط و اين توطئهء پليد آگاهى نداشت . در واقع مسلمانان پس از گذشت دو دهه از سلطهء بنى اميّه به درنده‌خويى و جاهليّت اين حكومت يقين حاصل كردند و مشاهدهء اين اوضاع ، پايگاه‌هاى مردمى شيعيان را براى ورود به عرصه‌هاى كارزارى جديد بر ضد نظام حاكم ، مهيّا ساخت و بدين‌سان شرايط مناسب شوريدن بر حكومت فراهم شد و با مردن معاويه و بر سر كار آمدن يزيد فاسق باده‌نوش كه احكام دين را گستاخانه به تمسخر مىگرفت و بر بيعت گرفتن از بزرگان صحابه و عموم تابعان و افراد ظلم‌ستيزى نظير ابو عبد اللّه الحسين عليه السّلام سرور ذلت‌ناپذير و پيشواى مسلمانان ، پافشارى نشان مىداد ، شروط لازم براى آن حركت كامل گرديد . معاوية بن ابى سفيان نزديك به بيست سال ، با پيروى از سياست گرسنه نگاه داشتن مردم ، تهديد و حيله و نيرنگ ، بر مسند خلافت تكيه زد . همين امر سبب شد از سويى حقيقت وى براى امّت آشكار شود و از سوى ديگر ، مردمى كه به بيمارى وجدان و از دست دادن عزم و اراده ، مبتلا بودند حياتى نو بيابند . بدين ترتيب ، امت از خواب غفلت خويش بيدار و شك و ترديد آن‌ها نسبت به حقانيّت خط اهل بيت عليهم السّلام بر طرف شد ولى از توان مقاومت در برابر ستم و ستم‌پيشگان برخوردار نبودند و به گفتهء فرزدق در ديدارش با امام حسين عليه السّلام كه به دعوت كوفيان رهسپار عراق بود . دل‌هاى مردم كوفه با شما ولى شمشيرهايشان بر ضد شماست . از اين‌رو ، موقعيّت دينى ابو عبد اللّه الحسين عليه السّلام ايجاب مىكرد با فراهم