بيعت و ايستادگى در برابر آن توطئه ، امور را به جايگاه اصلى خود بازگرداند ولى اين تلاش سودى نبخشيد امام بايد يكى از اين دو انتخاب مىكرد : فرو پاشى دولت از جنبهء سياسى و بين‌المللى و حفظ و مراقبت آن با وجود زمامدارانى نالايق . امام على بن ابى طالب عليه السّلام در اين راستا موضعى اصولى اتخاذ كرد كه تاريخ آن را به نام وى ثبت كرده است آن‌جا كه فرمود : « فأمسكت يدي حيث رأيت راجعة الناس قد رجعت عن الإسلام ، يدعون الى محق دين محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم فخشيت إن لم أنصر الإسلام و أهله ، أن أرى فيه ثلما او هدما تكون المصيبة به علّى أعظم من فوت ولايتكم الّتي إنّما هي متاع أيّام قلائل يزول منها ما كان كما يزول السراب أو كما يتقشّع السحاب » ؛ « 1 » دست روى دست گذاردم تا اين‌كه با چشم خود ديدم گروهى از اسلام بازگشته و قصد دارند دين و آيين محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم را نابود سازند ، در چنينى موقعيتى بيم آن داشتم اگر اسلام و أهلش را يارى نكنم بايد شاهد نابودى و تفرقه در اسلام باشم كه مصيبت آن برايم بمراتب از رها ساختن خلافت و حكومت بر شما بزرگتر بود زيرا بهرهء زودگذر زندگى مانند سراب و يا به‌سان ابرهاى از هم پاشيده ، زايل شده و به پايان مىرسد . موضع‌گيرىهاى اين پيشواى دلير و والاهمت در بيست و پنج سال رنج و نگرانى كه - به تعبير خود - جام صبر و شكيبايى تلخ‌تر از حنظل را نوشيد ، در امورى چون حفظ و حراست از وحدت و يكپارچگى امّت اسلامى و

--> ( 1 ) . بحار الانوار 33 / 596 و 597 باب الفتن الحادثه بمصر ، چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى .