اسرا دوغان / مهرى آريانفر
68
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
حال در اين زمان كه اين تعديات انجام شده ، كارى نمىتوان كرد . با بسم الله تعالى اگر از اين باب بعدها مداخله به ظهور رسد ، به موجب امر عالى روشن و مبرهن است كه جهت منع آن اهتمام مىشود . به مفهوم فرمان عالى شرح داده شد . اين اساس مواد اجرايى به تفصيل در بالا شرح داده شده است . يك صورت آن به والى جده و محافظ اسبق مدينه منوره يوسفپاشا همانند صورتى كه به والى بغداد نوشته شده ، نوشته شود . بر مبناى نطق منطوق امر عالى ، در عمل و حركات دقت شده و به مشاراليه كه در آنجا ساكن است ، نامهاى با اين مفهوم شرح داده شده است . بر وجه مشروح يك صورت آن به والى شام شريف ارسال شود . يك صورت آن به وزير والى شام شريف ، عبداللهپاشا به شرح ذيل و يك صورت نيز بر وجه مندرج به والى شام مشاراليه ، به امير مكه مكرمه ، واليان جده ، بغداد و شخص امير شريف صادر شده است . بر مبناى اين بيان ، شريف مشاراليه حجاج ايران را خفى و جلى تجريم « 1 » نكند . بر مبناى اين خصوص ، از طرف والى مشاراليه شام جهت نظارت و براى حاصل شدن عوامل اداى فريضه حج و حمايت و صيانت آنها از مظالم و تعديات تلاش شود . با قافله حجاج و زوار اهل ايران كه به كعبه مكرمه و مدينه منوره و ساير بلاد اسلامى رفت و آمد دارند ، مانند اهالى روم و ساير بلاد اسلامى با خوبى و دوستى رفتار كنند . علاوه بر رسوم گمرك معمولى ، خلاف شرع و قانون هيچگونه مطالبهاى دريافت نشود . به موجب شروط عهدنامه همايون ، با همه وجوه حمايت و صيانت و امنيت كامل رفت و آمد آنها ، مطلوب همايون است . اين نظر مساعد ايشان نيز به مقتضيان عمل ، بر وجه مناسبات ، شديداً تأكيد شود . براى حفظ حدود مسافات و رعايت شريعت مسلم گردد .
--> ( 1 ) . نسبت دادن جرم به شخصى .