اسرا دوغان / مهرى آريانفر
52
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
و عباد ، در اين باب لازمه حمايت و رعايت به عالىجاه مشاراليه كرده ، تقويتهاى كليه به عمل خواهند آورد و تقريرات افادات او را در اين مهم ، معتبر و معتمد خواهند دانست و همواره به نگارش مراسلات دوستانه فاتح ابواب الفت و موالات باشند . ايام جلالت و سعادت مستدام باد . خط 003 08 : مراسله آن جمله جناب مجدت و جلالت نصاب فخامت ، مناعت ، امتناب نبالت و متانت مآب ، ناظم الامور بالراى الصايب ، كافل مهام الجمهور بالفكر الثاقب ، ذى المجد الاهل و الشرف السبيل مشير مشترى نظر دستور صيانت تدبير برادر محبت انتساب رئيس الكتاب دام اجلاله BOA . Hatt Humayun ( 03 / 80 / 01 ( 003 6 . اموال تجار و حجاج ايرانى در قلمرو عثمانى سرورم حضرت صاحبدولت ، عطوفت ، مروت ، مرحمت ، ولىالنعمت ، با دعاى طول عمر ، يك قطعه فرمان شريف عالىشأن به همراه يك قطعه امرنامه با بندگان چاپار شما به نام عبدالرحمان و عبدالباقى همراه با عبداللهبيگ ، سفير كريمخان زند وكيل ايران و نامهاى كه قبلًا فرستاده شده بود ، به آستانه رسيده است ؛ در تاريخ 18 ذىالحجه 1189 وارد شدند . حاصل مفاد تحريرات اين است كه دولت ايران با دولت عليّه ، عداوت ندارد و ضمن دفع حوادثى كه در سرحدات واقع شده است ، اصلًا مانع حجاج و زوار ايران نشده است تا مكدر نشوند . گويا تركههاى فوتشدگان به وراثشان تحويل داده نشده است و شكايت سفير مرقوم در اين باب ، مبتنى بر اين است كه براى ظاهر نشدن عداوت ، به سرحدات ايران تجاوز نشود . مادام محافظت از حجاج و زوار ، از طريق همايون تعهد شود . بر اين مبنا ، غير از رسوم گمرك ، از حجاج و زوار ايران چيز اضافه ديگرى اخذ نشود . با طوائف مذكوره ، مانند ساير امت محمد ، مساعده شود و تا از طرف آنها آثار عداوت احساس نشده ، به حدود ايران تجاوز نشود .