اسرا دوغان / مهرى آريانفر

50

حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )

[ سند سوم ] به طرف ركاب همايون شرف‌بخش شاه ايران ، مسوده علىحده مسالمت عهدنامه‌اى صادر شده است كه اصل آن در سفارت است و همراه مأمور والى سيواس « 1 » به طرف حضرت الحاج احمدپاشا ارسال شده است . بسم الرحمن الرحيم . . . ماده اول : حجاج ايران بايد از طرف بغداد و شام عازم بيت‌الله الحرام شوند . واليان و حكام و ميرالحاجيانى كه در راه واقع هستند ، بايد حجاج را محل به محل امناً و سالماً بگذرانند و حال و صيانت آنها را مراعات كنند و احوال آنها را مورد توجه قرار دهند . . . . 01 / 02 [ سند چهارم ] حالا ، ترجمه خلاصه‌گونه نامه‌اى با وساطت سفير عبدالله وكيل شاه از طرف جناب وكيل كريم‌خان زند ، وارد شده است . مقدمه ماده اول : مصالحه دوستى كه بين دولت عليّه و اهالى ايرانى طى تاريخ 1159 منعقد شد ، مستحكم و مشيد و از حد خلل و حدوت « 2 » مصون است . بر اساس قوانين اسلامى و شرعى ، قواعد دوستى در آن مراعات شده است . ولى از طرف سرحدداران و ضابطان ثغور ممالك روم [ عثمانى ] طبق مصالحه منعقده در بين امراى دولتين از حجاج ايرانى حمايت شده كه در سلامت و امنيت رفت و آمد مىكنند ؛ وجوه مبتدعه ( بدعت گذاشته شده ) اخذ مىشد و حجاج مىرنجيدند ؛ چرا كه آنها به سلامت و در امنيت به كعبه مقصودشان نمىرسيدند . حكام و ضابطان سرحدات در اين وجه بر خلاف دوستى ، وثيقه‌اى نگه‌دارى مىكردند ، ولى اين اعمال نسبت به اهالى هندوستان و تركستان اجرا

--> ( 1 ) . شهرى در مركز تركيه كنونى و در استانى به همين نام . ( 2 ) . احتمالًا « حدوث » بوده است .