اسرا دوغان / مهرى آريانفر

45

حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )

تعيين نشود ؛ زيرا اين مقام موجب نقصان و خسران به مسلمانان مىگردد . حاكمان كردستان ، احمد ارزرومى ، عمر و ساير اشقياى ارزرومى به ناحق ، اموال مسلمانان را با جبر و ستم ، تصرف و به نهب و غارت بردند . خواهش مىكنيم كه به صدقه سر مباركتان ، اموال و ارزاقمان را استرداد و ظالم مزبوره را گرفتار عقوبت كنيد كه موجب عبرت سايرين باشد . چون بين شاهان عجم و سلاطين آل عثمان فرمان همايون عالى به خط همايونى موجود است كه متضمن شروط و عهود بر رفاه حال و عبور و مرور تجار و حجاج ديار عجم است . خواهش مىكنيم كه صدقه سر مباركتان شود ، فرمان عالى صادر شده همايون در سنه سابق ، دوباره صادر شود و به قضات و ولات سجل ممالك محروسه ، قيد كنند كه حكام ، عمال ، باجداران و ضابطان هر محل بيشتر از رسوم معمولى قديم به نام قوانين سلامى ، پيشكش ، باج ، خراج ، مال‌ميرى ، آقچه مطرك‌چى وغيره به ما ظلم و تعدى روا ندارند ، تا اشخاصى كه با نيت زيارت بيت‌الله به ولايت عثمانى مىآيند ، با رفاه حال و فراغ بال به صوب مقصود برسند . تا ثواب آن نصيب پادشاه صاحب‌دوران ، حضرت عالم‌پناه بشود و آنها نيز عند الله و عندالرسول طاهر و پاك بشوند . باز فرمان متعلق به شماست . هر زمانى كه مرحمت و عدالت اجرا شود ، به خاطر عنايت شماست . مجدداً با خط همايون يك امر عالى براى قربتاً الىالله و طلب رضاى خداى تعالى احسان فرماييد و به ولد سلمان كه وكيل ماست ، تحويل دهيد كه ان‌شاءالله تعالى با اعانت مضمون منيف ، حكام ذيل الاحترام و امداد قضات و اسلام اجرا شود و باعث دعاى خير مسلمانان شده و آنان از رفاه حال يكسان برخورد شوند . باز فرمان متعلق به دولت عدالت‌عنوان است . Cevdet 4 Hariciye 1128 / 0062 تاريخ : 1123 [ سند دوم ] عرض داعى شما اين است كه : در اثناى وقوع خصومت ، مقدارى از اموال حجاج و تجّار دولت ايرانى كه در