اسرا دوغان / مهرى آريانفر
26
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
اينجا آوردهايم . در اين اثر تعداد 355 عدد سند عثمانى مربوط به سالهاى 1105 ه . ق تا 1339 ه . ق آورده شده است . در ميان اسناد مربوط به حجاج ايرانى تصنيف جودت از جايگاه ويژهاى برخوردار است . تصنيف جودت توسط معلم جودت ، مورّخ معروف عثمانى و كميسيونى طى سالهاى 1937 - 1932 م بر مبناى موضوعها تنظيم شد . اين اسناد مربوط به سالهاى 1553 تا 1904 م و از قسمتهاى عدليه ، عسگريه ، بحريه ، بلديه ، داخلى ، ضربخانه ، اوقاف ، ايالات ممتازه ، خارجيه ، اقتصاد ، ماليه ، نافعه ، صحيه ، سراى ، تيمار و ضبطيه تشكيل شده است . قسمتى از آرشيو اين تصنيف به رايانه منتقل شده ولى قسمت ديگر هنوز كارهاى تصحيحى آن به اتمام نرسيده است . در اين اثر از اسناد عثمانى قسمت تصنيف استفاده شده كه در ذيل به توضيح مختصر علائم اختصارى آن مىپردازيم : DH : اين آرشيو دفاتر ديوان همايون قبل از تنظيمات و بعد از آن طى سالهاى 1412 تا 1920 م را در بر دارد كه متشكل از دفاتر مهمه ، دفاتر نامه همايون ، دفاتر نظامات ، دفاتر احكام و . . . مىباشد و داراى 47 كد و متشكل از 2017 دفتر است . EU : اين آرشيو ادامه نظارت ضبطيه بوده كه مديريت نيروى انتظامى امروز ادامه اين اداره مىباشد و 24 كد جداگانه دارد . EM : اين آرشيو اطلاعات مربوط به اوقاف را طى سالهاى 18726 تا 1922 م دربرمىگيرد و متشكل از 88 كد و 8 دفتر فهرست مىباشد . تمام اسناد اين آرشيو خوانده و تصنيف شده است . HM : اين آرشيو مربوط به نظارت خارجه مىباشد و اسناد مربوط به سالهاى 1838 تا 1923 م را شامل مىشود كه داراى 29 كد است در ضمن 25 كاتولوگ . HH : خط همايون از لحاظ اصطلاح دستخط خود پادشاه و در برگيرنده احكام و