عباس فتوحى يزدى

مقدمه 13

تذكره شعراى يزد

از اينكه در كنار كوير لوت مركزى كه قهر طبيعت غالب مواهب را از ساكنين آن امساك نموده ، گاه‌وبيگاه چه گلهاى معطر و جانفزايى به وجود آمده كه مشام دل صاحبدلان از بوى دلاويز آثار دُرَربارشان معطر مىگردد . يا بطور وضوح در همان اطراف كوير رعب‌انگيزى كه ذكر نامش لرزه بر اندام جهانگردان مىافكند ، گلهايى چون وحشى بافقى - طراز - قضايى - يغماى جندقى . . . بوجود آمده كه سالها پيش از اين رايحهء جانبخش آثار آنها موجب رونق گلستان ادب فارسى و زيورآراى گلشن ادبيات اين سرزمين بوده و مىباشد . چون از شرح حال و زندگى شعراى يزد به طور دقيق قبل از اين كتابى نوشته نشده و تذكره‌نويسان نام بسيارى از آنان را از ياد برده‌اند و اگر گاهى بطور پراكنده در برخى از كتب نامى از شاعرى يزدى برده شده اغلب ناقص و معلوم نيست كه شاعر مذكور در چه زمانى به دنيا آمده ، مدت زندگانيش چه بوده ، در چه سالى از اين جهان رخت بربسته ، يا اقلا در چه دوره‌اى مىزيسته است و نيز ديده شده كه مطالب دو كتاب در شرح حال يك شاعر به كلى فرق داشته و حتى در اسم و تخلّص و زندگانى شاعر اختلاف قول فراوانى ديده مىشود ، ناگزير نگارنده براى روشن نمودن زندگانى تاريك و مجهول اكثر از شاعران يزدى تنها مطالعهء آثار شعرا و كتب تواريخ و تذكرهء شعرا را كافى ندانسته بلكه به هركس اطلاعى دربارهء آثار شعراى يزدى داشته مراجعه كرده ، به هر كتابخانه و كتابدار توسّل جست و كوشش نمود تا با ترجمهء حال و اشعار صحيحى از هر شاعر تهيه گردد و هرجا در محل لغزش واقع مىشده از پيران كهنسال صادق القول مطلع استفسار نموده در قيد كتابت بيرون آورده است . ناگفته نماند در اين زمينه كتابهاى مختلفى را مورد استفاده قرار داده ، نهايت جديّت به عمل آورد كه با تطبيق و مقايسه و جرح و تعديل مطالب حقيقت امر نگارش يابد و حتىالمقدور حق هر شاعر به نيكوترين وجه ادا شود . ضمنا براى اينكه خوانندگان گرامى هنگام مطالعه به سهولت دريابند كه هر شاعر مربوط به چه زمانى است ، تذكرهء مذكور را از پيدايش اولين شاعر كه نگارنده دريافته الى زمان حال به دوره‌هايى منقسم و هر دسته از شاعران را در دورهء حكومت و فرمانروايى سلسله سلاطين كه شاعران معاصر با آنها بوده‌اند به رشتهء تحرير درآورده و پس از نگارش شرح حال و ذكر نمونه‌اى از اشعار هر شاعر منابع و مآخذى كه مفيد فايده بوده با ذكر شمارهء صفحه در پاورقى ثبت نموده تا اگر به اصل مأخذ نياز افتد به آسانى مراجعه شود .