موضوع حكم است پس از علم به خود حكم شرعى به اتفاق اخبارى و اصولى اصل برائت جارى مىشود و شرط فحص و يأس را هم ندارد و لا فرق كه شبهه وجوبيه باشد يا تحريميه . تمرينات : جواب تمرين 1 - دلالت در فراز چهارم يعنى رفع ما لا يعلمون بود به تقدير گرفتن حكم يا تكليف . . . جواب تمرين 2 - اصولى برائت و اخبارى احتياطى هستند . جواب تمرين 3 - شبهه حكميه تحريميه مثل : نظر به اجنبيه - لحم الحمير ، عصير عنبى و . . . شبهه حكميه وجوبيه مثل : اقامه در نماز - دعا عند رؤية الهلال و . . . شبهه موضوعيه تحريميه مثل : حرمت لحم مردّد بين ميته و مذكى و مايع مردّد بين خمر و خل . شبهه موضوعيه وجوبيه مثل : مرئه‌ايكه در خارج مردد است بين وجوب و طى آن و عدم وجوبش و مايعى كه مردد است بين وجوب شرب و عدم وجوب و . . . و امّا تطبيق قواعد بر اين امثله بر مبناى اخبارى و اصولى با توضيحات قبلى روشن مىشود . پايان اصل برائت . الاصل الثانى التخيير اصل اوّل از اصول عمليه پيرامون برائت ذمه بود و مجراى آن شك در اصل تكليف الزامى كه آيا الزامى از قبل مولى هست يا نه ؟ وجوبى هست يا خير ؟ حرمتى