موضوعيه چه تحريميه و چه وجوبيه و كيفيت آن را سابقا در اواخر استدلال در خود حديث رفع بيان كرديم ولى در اينجا باز تكرار مىكنيم و آن اينكه : در اين فراز مضافى بنام حكم يا تكليف مقدّر است و مراد از ما در ما لا يعلمون موصوله يا موصوفه است اى الشيئ الذى . . . آنگاه شيئ اعمّ است از موضوع كلى مثل شرب توتون كه نمىدانيم حلال است يا حرام ( شبهه تحريميه ) و مثل دعا عند رؤية الهلال كه نمىدانيم واجب است يا نه ( شبهه وجوبيه ) و يا موضوع جزئى مثل اين مايع خارجى كه نمىدانيم حرام است يا حلال ؟ ( شبهه تحريميه ) واجب است يا نه ؟ ( شبهه وجوبيه ) پس دليل بر اثبات برائت در همهء اينها هست . 3 - دليل حليت و اباحهء شرعيه در خصوص شبهات موضوعيه تحريميه و آن سه روايت است كه عبارتند از : روايت مسعدة بن صدقه از امام صادق ( ع ) و روايت عبد اللّه بن سليمان از امام باقر ( ع ) و روايت عبد اللّه بن سنان از امام صادق ( ع ) كه چون كيفيت استدلال و شواهد شبهه موضوعيه بودن را سابقا آورديم در اينجا تكرار نمىكنم . قوله : و هذه الاخبار : مقدّمه : در منطق خوانده‌ايم كه جنس داريم و نوع داريم و صنف داريم و شخص . منظور از جنس عبارتست از عنوان كلىايكه مقول و محمول باشد بر انواع كثيره و به عبارت ديگر بر افراد مختلفه الحقايق مثل حيوان كه بر فرس و بقر و انسان و . . . صادق است و مثل مايع كه بر خمر و سركه و آب و ساير مايعات صدق مىكند و . . . و نوع عبارتست از كلىايكه مقول باشد بر افراد كثيرهء متفقة الحقايق مثل