على محمدى
411
شرح اصول استنباط ( فارسى )
حضرت فرمود : هر حديثى كه شهرت روائى دارد و مشهور محدثين شيعه آن را نقل نمودهاند آن را بگير و هر حديثى كه شذوذ و ندرت روائى دارد آن را طرح كن . زراره گويد : عرضكردم : اگر دو حديث متعارض هردو باهم مشهور بودند چه كنم ؟ حضرت فرمود : آنكه روايش نزد تو اعدل و در پيش تو اوثق است به حديث او عمل كن و آن ديگرى را طرح كن . كيفيت استدلال : در اين حديث جناب زراره اصل حجيت خبر واحد مجرّد را مفروغعنه گرفته زيرا كه تعارض هميشه ما بين دو امارهء ظنيه است نه دو دليل قطعى كما ثبت فى محلّه و از امام ( ع ) راجع به راجح و مرجوح پرسش مىكنند و امام ( ع ) هم در مقام جواب نفرمود : كه اصلا خبر واحد حجيت نيست تا نوبت به اين بحثها برسد بلكه زراره را به سئوالش تقرير كرده و راه علاج را به دو آموختند پس معلوم مىشود خبر واحد مجرّد حجت است و گرنه اين معالجات كلا لغو و عبث بوده و از مولاى حكيم و شخص معصوم ( ع ) صادر نمىشد . ب : حديث حسن بن جهم از امام رضا ( ع ) : حسن گويد : به امام ( ع ) عرضكردم : گاهى دو نفر راوى كه هردو هم مورد وثوق و اعتماد هستند از قول شما دو حديث مختلف و متعارض براى ما نقل مىكنند و ما معطل مىمانيم كه كداميك حق است و بايد بدان اخذ كرد ؟ حضرت ( ع ) فرمود : وقتى ندانستى در وسعتى و به هركدام كه مايل بودى مى توانى اخذ كنى . كيفيت استدلال : اگر خبر واحد ثقه حجيت نبود هرگز نوبت به اين بحثها