على محمدى

371

شرح اصول استنباط ( فارسى )

استحسانات و اجتهادات به رأى آيات را تفسير و تاويل مىكنند و به ظواهر هم قناعت نكرده با كل قرآن چنين معامله‌اى مىكنند و خود را از تفسير عترت و اهلبيت ( ع ) مستغنى دانسته و شعارشان اينست كه حسبنا كتاب الله و . . . و متأسفانه برخى از روشنفكران پرادعاى عصر حاضر نيز همان شعار پوسيده و دفن شده در دل تاريخ را با ظواهرى فريبا از حلقوم خود سر مىدهند و گمان مىكنند كه مطلب جديدى آورده‌اند غافل از اينكه صدها سال است كه فاتحهء اين گونه شعارها خوانده شده و خود او كه اولين بار اين شعار را داد بيش از هفتاد بار اعتراف كرد كه اگر على ( ع ) نبود وى هلاك شده بود . 2 - دانشمندان شيعه اعم از اخبارى و اصولى برآنند كه ظواهر قرآن با ظواهر كلمات ديگر متكلمين فرق دارد و ما حقّ نداريم مستقلا و بدون مراجعه به روايات معصومين ( ع ) به ظواهر قرآن تمسك كنيم و قرآن را برطبق ذوق و سليقهء شخصى خود تفسير نمائيم ولى خود اينها دو دسته شده‌اند . الف : اخباريين شيعه برآنند كه پس از فحص و تحقيق در روايات ، نسبت به هر ظاهر آيه‌ايكه تفسيرى از اهلبيت ( ع ) رسيده حق داريم بدان اخذ كنيم و نسبت به آياتيكه قرينه و تفسيرى برآن نيافتيم بعد از فحص و يأس هم حق نداريم بدان اخذ كنيم بلكه بايد به سراغ اصول عمليه برويم و دلائلى دارند كه ذيلا خواهد آمد . ب : اصوليين شيعه برآنند كه ابتدا به ساكن و بدون مراجعه به روايات نمىتوانيم به ظاهر قرآن تمسك كنيم ولى بعد الفحص و اليأس مانعى از مراجعه به قرآن و اخذ به ظواهر آن نيست . امّا ادلّهء اخباريين : مجموعا به سه دليل از ادلّه اخباريين اشاره شده : دليل اوّل : طبق آنچه كه از روايات استفاده مىشود از قبيل : اهل البيت ادرى