على محمدى

268

شرح اصول استنباط ( فارسى )

اشكال صغرى : آنهمه رواياتى كه از ائمه وارد شده مبنى بر اينكه شيعيان خود را تشويق كرده‌اند به اينكه به احاديث آنها عمل كنند و آنها را حفظ كنند و به آيندگان برسانند و . . . دلالت مىكند كه مقصودين بالتفهيم به اين احاديث خصوص اصحاب الائمه نبوده بلكه ما نيز هستيم و همانطوريكه به حكم سيرهء مستمرهء منقوله اصحاب الائمه از اين اصول لفظيه استفاده مىكردند و به احتمالات خلافيه اعتنا نمىكردند بدون اينكه زحمت فحص و يأس را بر خود هموار سازند همچنين ما هم مجاز هستيم كه از اين اصول استفاده كنيم . اشكال كبرى : سلّمنا كه مقصودين بالافهام به اخبار ائمه ( ع ) خصوص اصحاب الائمه بودند و آنها حق داشتند به ظواهر اخذ كنند آنگاه مىگوئيم : مستند اخذ به ظواهر و اجراء اصول لفظيه چيزى غير از بناء قطعيه عقلائيه نيست و لا ريب در اينكه در بناء عرف لا فرق ميان مقصودين بالافهام و ديگران كما هو الحال فى الكتب المؤلفة و ما يرسم فى سجّل الاوقاف و الوصايا و الاقارير و . . . و الان هم در دنيا رهبر فلان كشور براى امت خود پيامى مىدهد و مقصودين بالافهام امت هستند ولى در سراسر دنيا راجع به اين سخن تجزيه و تحليل انجام مىگيرد و هيچ عاقلى بذهنش خطور نكرده كه من مقصود بالافهام نيستم پس حق استفاده ندارم پس سخن محقق قمى از لحاظ صغرى و كبرى مخدوش است . موهن سوّم : اين موهن از سخنان شيخ اعظم « 1 » استفاده مىشود آنجا كه فرموده : « و على ما اخترنا من ان المانع عن العمل بالعام هو العلم الاجمالى . . . » اصل بيان اينست كه : قبل از اينكه به كتاب و سنت مراجعه نموده و فحص كنيم علم اجمالى داريم كه در لابلاى آيات و روايات مخصصات فراوانى وجود دارد

--> ( 1 ) - در مطارح الانظار ، صفحهء 203 .