خودشان كه ظهور در عليت تامه دارند خارج شده و در دلالت بر اقتضاء تنها استعمال مىشوند مجازا از قبيل : من حج غفر له كه حج علت تامه غفران نيست بلكه مقتضى است و موانع زيادى هست از قبيل ترك صلوة ، منع زكات و . . . كه بايد همهء آنها مرتفع شوند تا حج علت تامه از براى غفران گردد . تمرينات : جواب تمرين 1 : مفهوم شرط عبارتست از انتفاء الحكم المشروط عند انتفاء شرطه و استخلاف شرط ديگر مانع از مفهوم‌داشتن نيست بلكه حداكثر موجب تخصيص عموم مفهوم است كه تفصيلا بيان شد . . . جواب تمرين 2 : آرى هر سه جمله داراى مفهوم هستند و اطلاق مفهوم هر يك با منطوق ديگرى مقيد مىشود و اگر هر سه نبودند بحث مىشود كه جزاء هست يا نه ؟ جواب تمرين 3 : خير اين جمله مفهوم ندارد چون براى بيان تمام موضوع است و از قبيل ان ولد لك ولد فاختنه است زيرا حج تمام الموضوع از براى طواف است و با انتفاء آن جزاء هم عقلا منتفى است . 2 - مفهوم وصف مبحث دوّم از مباحث سه‌گانه باب مفاهيم پيرامون مفهوم وصف و جمله‌هاى وصفيه است سخن در اينست كه آيا جمله‌هاى وصفيه داراى مفهوم هستند يا خير ؟ در اين رابطه مباحثى چند مطرح است كه به ترتيب عنوان خواهيم كرد : بحث اوّل : تعريف مفهوم الوصف : مفهوم وصف عبارتست از منتفى شدن حكمى كه از براى موصوفى ثابت بود در نزد انتفاء وصف آن موصوف يعنى اينكه