على محمدى

143

شرح اصول استنباط ( فارسى )

جواب تمرين 2 - امر امتحانى امرى است كه بداعى امتحان و اختيار عبد صورت مىگيرد نه به داعى انجام عمل و مثال آن امر خداوند است ابراهيم ( ع ) را به ذبح ولد يا امر مولى عبدش را به دخول در نار و . . . 6 - [ مبحث ششم ] نسخ الوجوب مبحث ششم از مباحث باب اوامر راجع به اينست كه هرگاه شارع مقدس مدت زمانى بندگانش را به انجام كارى امر كند و عملى را برآنها واجب كند و پس از آن اين وجوب را نسخ و ابطال كرده از دوش آنها بردارد آيا با رفع وجوب اصل جواز الفعل و اذن در فعل هم مرتفع مىشود و يا جواز الفعل باقى مىماند ؟ مثال : در صدر اسلام مدت زمانى مسلمين به جانب بيت المقدس قبلهء اول مسلمين نماز مىخواندند پس از مدتى روى مصالحى اين حكم نسخ شد و دستور آمد كه به سمت كعبه نماز بگذاريد آيا مع نسخ الوجوب اصل الجواز به حال خود باقى مىماند يا خير ؟ ثمرهء بحث : اگر گفتيم اصل جواز باقى است نتيجه آنست كه پس از نسخ هم مسلمانان مىتوانند و مجاز هستند به سوى بيت المقدس نماز بگذارند منتها واجب نيست و اگر گفتيم با نسخ وجوب اصل جواز هم مرتفع مىشود نتيجه آنست كه پس از نسخ ديگر مسلمانان حق ندارند به جانب بيت المقدس نماز بخوانند بلكه حتما بايد به سمت كعبه باشد . اقوال در مسئله : مجموعا سه نظريه از كتاب مستفاد است و قبل از طرح آنها مقدمه‌اى را مىآوريم : راجع به حقيقت و ماهيت وجوب ميان قدما و متأخرين اختلاف نظر وجود دارد : قدماء از اصوليين منجمله صاحب معالم وجوب را حقيقتى مركب و داراى