على محمدى

137

شرح اصول استنباط ( فارسى )

تمرينات : جواب تمرين 1 - ضد خاص عبارتست از مطلق افعال وجوديهء غيرقابل جمع با مأموربه ضد عام عبارتست از خصوص ترك مأموربه . جواب تمرين 2 - بين بالمعنى الاعم آنست كه از تصور ملزوم و لازم و نسبت بينهما تصديق حاصل مىشود ولى بالمعنى الاخص آنست كه به مجرد تصور ملزوم لازم هم تصور شده و حكم شده است و نيازى به تصور نسبت نيست . جواب تمرين 3 - بنابر قول به اقتضا ضد خاص عبادى يعنى نماز باطل مىشود چون منهى عنه است و بنابر قول به عدم اقتضا ضد خاص عبادى صحيح است . 5 - [ مبحث پنجم ] امر به فعلى با علم آمر به انتفاء شرط پنجمين مسئله از مسائل باب اوامر پيرامون اينست كه آيا امر به فعل مشروط با علم آمر به انتفاء شرط جايز است يا خير ؟ مقدمه : هنگامى كه مولى عبد خود را به يك عمل مشروط و داراى شرطى امر مىكند در اينجا صورى متصور است : 1 - هم عبد و هم مولى هردو عالم هستند به اينكه آن شرط تحقق خواهد يافت و اين عبد قدرت انجام آن عمل را خواهد داشت در اين صورت امر كردن به آن قطعا صحيح و متين است مثلا بفرمايد : حج بجا بياور - زكات بده و . . . و مىداند كه عبد استطاعت خواهد داشت و در موسم حج مىتواند حج را بجاى آورد . 2 - هم عبد و هم مولى هردو جاهلند به وجود و يا عدم آن شرط مثل مولاى عرفى كه نمىداند فردا عبد زنده خواهد بود و به اميد اينكه زنده خواهد بود مىگويد : فردا فلان كار را بايد انجام دهى در اينجا هم امر كردن حسن است .