الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

45

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

اين امور خلاف مروت همان امور خلاف عادت مردم آن سامان است . اينجاها عادت مردمان اين امور را تقبيح مىكند . در حاشيه معالم ص 20 از مرحوم ملا صالح آمده « منافيات المروءة أي امور لا يليق به مما يدل على خسّة النفس و دناءة الهمّة سواء كان صغيره كسرقة حبة و التطفيف بها او مباحا كمصاحبة الاراذل و الحرف الدنية كالحجامة و الدباغة الخ » . و شارع هم مطابق حكم عادت حكم دارد . منتهى اين حكم شارع نه از باب اين است كه شارع از عادت مردم متابعت نموده و صرفا بخاطر اينكه عادت انسان اين عمل را مذموم مىداند . شارع هم تحريم كرده بلكه تحريم يا ايجاب شارع روى ملاك است . در هر كارى كه مصلحت باشد آن را واجب مىكند . و در هر كارى كه مفسده باشد آن را تحريم مىكند و در لباس شهرت مفسده وجود دارد . لذا شارع او را تحريم كرده و آن مفسده اين است كه : مهم‌ترين هدف شرع مقدس ايجاد الفت بين مردم و نزديك ساختن دلها به يكديگر و متحد و يكپارچه ساختن انسانها است و لباس شهرت باعث مىشود كه مردم از اين شخص متنفر و مشمئز شوند و دلها از يكديگر جدا شود و اين مفسده دارد . لذا شرع مقدس لباس شهرت را حرام كرده و اين از محل بحث ما خارج است . بحث ما در موردى است كه برطبق عادت مردم شارع حكم كند و از آن متابعت كند . و لو ملاك حكم شرع در آنجا نباشد . در پايان مىفرمايد : از اينكه اين امر رابع را قدرى طول داديم ما را مىبخشيد . هدف ما اين بود كه كاملا مطلب بر شما روشن گردد و شما دچار آن اشتباهى كه ديگران شده‌اند نشويد . ما در اين امر دانستيم كه حسن و قبح به معناى سوم علل و عوامل گوناگون دارد . و به تمام اين معانى محل نزاع ما نيست . حسن و قبحى كه صرفا به مقتضاى خلق انسانى باشد از محل بحث خارج است و حسن و قبح عاطفى و انفعالى كذلك و حسن و قبحى كه به مقتضاى عادت باشد كذلك فقط آنجا كه سبب حكم عقل عملى به حسن و قبح همان ادراك كمال و يا