الباب الاول : المستقلات العقلية تمهيد باب اول از دو باب مبحث ملازمات عقليه ، باب مستقلات عقليه است . جناب مصنف مىفرمايد : على الظاهر مستقلات عقليه‌اى كه به درد استكشاف احكام شرعيه مىخورند و مىتوانيم از طريق ملازمه از اين مستقلات عقليه به احكام شرعيه برسيم ، اين مستقلات عقليه منحصر است در يك مسئله و آن عبارت است از مسئلهء معروفهء تحسين و تقبيح عقلى . به اين معنى كه عقل ما مستقلا برخى از افعال را تقبيح مىكند كالظلم و بعضى را تحسين مىكند و مىگويد : ينبغى ان يفعل كالعدالة . و چون در اين بخش ما يك مسئله بيشتر نداريم و از طرفى اين مسئله در كتب معروف اصولى مطرح و بررسى نشده لذا ما برآنيم كه تفصيلا در پيرامون اين مسئله بحث كنيم و جوانب مختلف آن را بررسى و تحقيق نمائيم . فنقول : در رابطه با مسئله حسن و قبح عقلى در چهار مرحله بحث مىشود كه اين چهار مرحله در طول همند و به ترتيب بايد ذكر كنيم : 1 - مرحلهء اولى : افعال و كارهاى اختيارى ما آيا در واقع و نفس الامر بعضى حسن و بايستنى و برخى قبيح و نبايستنى هستند ؟ و يا حسن و قبح افعال اعتبارى است نه واقعى و نفس الامرى ؟ به عبارت ديگر آيا حسن و قبح افعال ذاتى و واقعى است و