الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

14

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

وجوب شيئى عند الشارع با حرمت ضد آن شىء عند الشارع نتيجه آن است كه به نظر عقل : ضد واجب حرمت دارد نزد شارع . اما آيا اين حكم عقلى و استنتاج عقلى حجت است يا نه ؟ سياتى . يا مثلا شارع گفته : هذا الماتى به مأمور به فى حال الاضطرار . سپس عقل مىگويد : كل ماتى به و هو مأمور به فى حال الاضطرار يلزمه عقلا الاجزاء عن المأمور به حال الاختيار يعنى ملازمه است بين اتيان به مأمور به امر اضطرارى در حال اضطرار با مجزى بودن آن از مأمور به در حال اختيار « اعاده و قضاء لازم ندارد » پس عقل حكم به اجزاء مىكند يعنى مىگويد : فلان عمل مجزى است عند الشارع و قضاء يا اعاده لازم ندارد . اما آيا اين حكم عقلى حجه ام لا ؟ سياتى . ملاحظه مىكنيد كه همه جا سخن از ملازمه است و بحث ما در اين بخش از علم اصول در رابطه با احكام عقليه پيرامون همين ملازمه است لذا نام اين مباحث را به ملازمات عقليه ناميده‌ايم . و الخلاصه : چه در مستقلات عقليه و چه غير مستقلات عقليه بحث از صغرى در علم اصول نداريم بلكه صغرى يا در علم كلام مورد بحث واقع مىشود كما فى المستقلات العقلية و يا در علم فقه كما فى غير المستقلات و آنكه در علم اصول مورد بحث است همان بحث از كبراى كلى است كه ملازمه باشد و پس از اثبات اين ملازمه و اينكه عقل چنين ادراكى مىكند ، تازه بايد بحث كنيم كه اين حكم عقل حجة أم لا ؟ بنابراين مباحث ملازمات عقليه منحصر مىشود به دو باب : 1 - الباب الاول المستقلات العقلية . 2 - الباب الثانى غير المستقلات العقلية .